Lippe-Biesterfeld, Prins Bernhard zur

Na de oorlog

Na de Tweede Wereldoorlog speelde de prins een belangrijke rol in de economische wederopbouw van Nederland. Ter bevordering van de Nederlandse handelsbetrekkingen maakte hij goodwill-reizen naar een groot aantal landen. Prins Bernhard is tevens oprichter en regent van het Prins Bernhard Fonds. Dit fonds was in 1940 te Londen gesticht. De aanvankelijke bedoeling van het Prins Bernhard Fonds was geld bijeen te brengen om de oorlogsinspanningen van de geallieerden te ondersteunen. Na de oorlog veranderde deze doelstelling in de ondersteuning van cultuur, wetenschap en natuurbehoud in Nederland. In 1999 werd de naam van het Fonds gewijzigd in het Prins Bernhard Cultuurfonds. Naast het in Amsterdam gevestigde landelijke Cultuurfonds zijn er vijftien afdelingen in de provincies gevestigd en ook de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag hebben een eigen Cultuurfonds. De prins reikte jaarlijks namens het Fonds een aantal geldprijzen uit aan kunstenaars en wetenschappers en elke zomer overhandigde hij de Zilveren Anjer aan mensen die zich langdurig vrijwillig hebben ingezet op cultureel gebied.

Een gebeurtenis in zijn na-oorlogse leven die de prins ook altijd zal blijven achtervolgen, is de zogenaamde Greet Hofmansaffaire. De toestand van prinses Marijke (nu Christina), die een ernstige oogafwijking heeft, was een voortdurende bron van zorgen geweest voor zowel koningin Juliana als prins Bernhard. Prins Bernhard schakelde daarom in het voorjaar van 1948 de hulp van gebedsgenezeres Greet Hofmans in. Haar aanwezigheid op paleis Soestdijk zorgde in de jaren vijftig voor een diepe crisis aan het hof, waarbij het paleis in twee kampen verdeeld raakten. Prins Bernhard verloor zijn geloof in de gebedsgenezeres, maar koningin Juliana bleef Greet Hofmans vertrouwen. Na tussenkomst van een commissie van wijze mannen moest Hofmans uiteindelijk toch Soestdijk verlaten.

Prins Bernhard was regent van de Stichting Praemium Erasmianum, welke in 1958 door hem was opgericht. De Stichting onderscheidt jaarlijks personen of instellingen die zich voor Europa bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt op cultureel, sociaal of sociaal-wetenschappelijk gebied. In de loop der jaren is de Erasmusprijs onder meer uitgereikt aan Jan Tinbergen (1967), Amnesty International (1976), Vaclav Havel (1986), Simon Wiesenthal (1992), Jacques Delors (1997) en Hans van Maanen (2000). Met 150.000 euro is de Erasmusprijs de grootste culturele prijs in Nederland.

Van 1956 tot 1977 was Bernhard voorzitter van de Europese Culturele Stichting, opgericht in 1954 te Genève door ‘de vader der Europese Gemeenschappen’, Robert Schumann, en gevestigd te Amsterdam sinds 1960. De Stichting bevordert Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en kunst, milieu, maatschappelijke vraagstukken en culturele betrekkingen tussen Oost- en West-Europa.

Prins Bernhard zette zich zeer actief in voor natuurbehoud. In 1961 was hij medeoprichter van het World Wildlife Fund (WWF). Het WWF is wereldwijd actief op het terrein van natuurbescherming. Het zet zich in voor instandhouding van flora en fauna, uitbreiding van de natuur en verbetering van het milieu. Als president van het WWF bezocht de prins geregeld landen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Na zijn aftreden in 1977 werd de prins benoemd tot Founder President. Hij bleef verbonden met het WWF en was tot zijn dood president van de Nederlandse afdeling van het Wereld Natuur Fonds. Voorts stelde prins Bernhard in 1971 de Orde van de Gouden Ark in om personen te onderscheiden die zich bijzonder verdienstelijk maken voor het behoud van flora en fauna.

Nadat zijn naam in 1975 in verband was gebracht met steekpenningen door de Lockheed vliegtuigfabrieken, stelde het kabinet Den Uyl op 9 februari 1976 een Commissie van Drie in die de juistheid daarvan moest onderzoeken. Prins Bernhard zou tussen 1960 en 1962 voor één miljoen dollar aan steekpenningen hebben ontvangen, en hij zou in 1974 zelfs om nog meer gevraagd hebben. De onderzoekscommissie was echter tot de conclusie gekomen dat prins Bernhard zich inderdaad had “begeven in verhoudingen en omstandigheden die niet aanvaardbaar waren”. Mede naar aanleiding van de uiteindelijke conclusies van dit rapport betuigde hij spijt van zijn optreden en legde vervolgens zijn militaire functies (waaronder ook het dragen van militaire uniformen) en zijn functies in het bedrijfsleven neer. Er werd overigens niet besloten om tot vervolging over te gaan, enerzijds omdat het om verjaarde feiten ging en anderzijds om een constitutionele crisis te voorkomen. Tijdens een interview met de NOS zei hij “een volledig schoon geweten” te hebben en dat hem niets te verwijten viel in de gehele Lockheed-affaire.

Afgelopen jaren verbleef de prins geregeld in het Academisch Ziekenhuis te Utrecht voor diverse operaties. Dat de prins over een sterk gestel beschikte, bleek wel uit de vele ziektes die hij in zijn hele leven heeft weten te overwinnen en de vele operaties die hij moest ondergaan. De laatste jaren besloot prins Bernhard het toch wat rustiger aan te doen. Zo maakte hij in juni 1994 na 53 jaar vliegen en ongeveer 12.000 vlieguren zijn laatste vlucht en bij zijn afscheidsvlucht voerde hij zelfs nog een luchtsalto uit boven Schiphol. Zolang zijn gezondheidstoestand het toestond, nam prins Bernhard jaarlijks het defilé af op bevrijdingsdag in Wageningen, dit tot volle tevredenheid van de vele veteranen. Deze herdenking is voor de veteranen iets om het gehele jaar naar uit te kijken. Ook voor prins Bernhard, die tijdens het laatste defilé tot genoegen van velen zijn groene baret droeg, was dit een gebeurtenis waar hij elk jaar naar toeleefde. De prins werd gezien als hét symbool van het Nederlandse verzet.

Zijn vrouw, prinses Juliana, overleed op 20 maart 2004 aan de gevolgen van een longontsteking, gecombineerd met algemene verzwakking van het gestel. Vier dochters, veertien kleinkinderen en meerdere achterkleinkinderen vormden ondertussen zijn nakroost. Met allen had hij een zeer goede band en allen kwamen steevast langs in Italië als de prins daar de zomer doorbracht. Ondanks vele (lichamelijke) tegenslagen, schandalen en speculaties liet prins Bernhard zich nooit uit het veld slaan. Zelfs in de donkerste jaren van de Tweede Wereldoorlog wist hij in Londen, zijn levenslust te behouden. De Britse koning George VI zei hier later ooit eens het volgende over : “Van alle mensen die ik ken, is prins Bernhard de enige die van de oorlog genoten heeft”.

Op 11 november 2004 werd door de RVD bekend gemaakt dat Bernhard ongeneselijk ziek was. Op 29 november 2004 werd hier aan toegevoegd dat de prins inmiddels uitzaaiingen had naar zijn darmen. Hij werd op 1 december 's avonds naar het ziekenhuis vervoerd, omdat zijn klachten niet meer op het paleis te behandelen waren. De prins overleed die avond in het Universitair Medisch Centrum in Utrecht.

Definitielijst

bevrijdingsdag
De op 5 mei gehouden herdenking van de bevrijding van Nederland wat voor Nederland het einde van de Tweede Wereldoorlog betekende. Op 5 mei werd in hotel De Wereld door de Duitsers de capitulatie getekend en sindsdien is 5 mei een nationale feestdag.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, Italië en Japan gedurende WO 2.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Juliana en Bernhard in de jaren voordat Juliana niet meer in het openbaar verscheen.


De Prins met de groene baret van het Korps Commando Troepen.

Informatie

Artikel door:
Hans Molier
Geplaatst op:
04-12-2004
Laatst gewijzigd:
27-10-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.