Slag om Stalingrad

Inleiding

Inhoudsopgave

Dat de Duitsers de Sovjet-Unie zouden binnenvallen stond voor Adolf Hitler al lange tijd vast. Voor hem betekende oprukken naar het oosten Lebensraum voor de Duitsers. Hitler had dit idee in zijn politieke geschrift Mein Kampf al beschreven. In zijn ogen was Duitsland overbevolkt en had het volk meer land nodig. Het Lebensraum wilde hij in Polen en de Sovjet-Unie vinden. De Bolschewisten waren zijn aartsvijand, en hij zag de Sovjet-Unie daarom ook als een belangrijker doel dan Groot-BrittanniŽ. De Duitsers verloren de slag om Groot-BrittanniŽ, maar toch openden zij een nieuw front in het Oosten. Deze tweefronten-oorlog zou Duitsland later fataal worden.

Operatie Barbarossa
Kort nadat de plannen om Groot-BrittanniŽ binnen te vallen werden verworpen, begon het Oberkommando des Heeres (OKH) dan ook aan het ontwerpen van een plan om de Sovjet-Unie binnen te vallen, genaamd Fall Fritz. Generalmajor Friedrich Paulus, de toekomstige bevelhebber van het 6. Armee, was ťťn van de eerste officieren die aan het plan begon te werken. De operatie zou in de lente van 1941 beginnen. Hitler gokte op een krachtig offensief, zodat de Sovjet-Unie verslagen zou zijn als de gevreesde winter zou invallen. "We hoeven alleen maar de voordeur in te trappen, en het verrotte bouwsel zal instorten!", zei Adolf Hitler tegen Generalfeldmarschall Gerd von Rundstedt over de Sovjet-Unie. Veel officieren waren het met hem eens. Rittmeister von Rosenbach-Lepinski van de 24. Panzerdivision zou zelfs gezegd hebben dat de oorlog tegen de Sovjet-Unie maar vier weken zou duren.

Omdat Duitse troepen in het voorjaar van 1941 de Balkan aanvielen, kon de operatie pas later van start gaan dan gepland. Hitler had de naam Fall Fritz gewijzigd in operatie Barbarossa, naar de keizer van het Heilige Roomse Rijk die de Derde Kruistocht had geleid. Nu zou zijn naam worden gebruikt voor de Kruistocht tegen het Bolsjewisme. Hitler zei tegen zijn generaals: "Wanneer operatie Barbarossa begint, zal de wereld de adem inhouden." Om 03:15 in de ochtend van zondag 22 juni 1941 begon operatie Barbarossa, de invasie van de Sovjet-Unie. De grootste militaire operatie aller tijden was begonnen.

Het invasieleger bestond uit drie landmachtgroepen, die in totaal 3.050.000 soldaten, 3.580 pantservoertuigen, 7.184 kanonnen, 600.000 motorvoertuigen, meer dan 600.000 paarden en 1.830 vliegtuigen bezaten. Heeresgruppe Nord met 26 divisies stond onder bevel van Generalfeldmarschall Wilhelm Ritter von Leeb, Heeresgruppe Mitte met 47 divisies stond onder bevel van Generalfeldmarschall Fedor von Bock en Heeresgruppe SŁd, onder bevel van Generalfeldmarschall Gerd von Rundstedt, was samengesteld uit 43 divisies. Aan Sovjetzijde stonden daar drie zogenaamde Ďfrontení tegenover. Dit waren het Noordwestelijke Front, het Westelijke Front en het Zuidwestelijke Front, samen bestaand uit 158 divisies en 54 brigades. Joseph V. Stalin was volledig verrast, hij had pas een invasie verwacht wanneer Groot-BrittanniŽ zou zijn veroverd.

De invasie verliep aanvankelijk succesvol. Zeventien dagen na het begin van de aanval had alleen Heeresgruppe Mitte al 300.000 Sovjetsoldaten gevangengenomen en enorme hoeveelheden materiaal buitgemaakt. Na 46 dagen had zij al 850.000 soldaten krijgsgevangen gemaakt. In de eerste dagen van de operatie vernietigde de Luftwaffe 3.000 vliegtuigen op de grond en in de lucht, bijna de helft van de Rode Luchtmacht.

Generalleutnant Erich Marcks, de chef-staf van het 18. Armee, had voorgesteld om gelijktijdig op te rukken naar Moskou en Kiev, maar met Moskou als hoofddoel. Hitler vond echter dat Leningrad het hoofddoel moest zijn. Hij bemoeide zich voortdurend met de strijd, wat het Duitse leger geen goed deed. Toch verliep de operatie zeer succesvol voor de Duitsers. Eind september hadden ze Leningrad, Odessa en Sebastopol omsingeld. In december hadden de Duitsers al 3,5 miljoen krijgsgevangenen gemaakt en vier miljoen Sovjetsoldaten gedood. Optimistische Duitse plannenmakers dachten dat zij bij het invallen van de winter van 1941 de lijn van Arkhangelsk in het noorden tot Astrakhan in het zuiden zouden hebben bereikt. Maar met de afname van de chaos aan Sovjetzijde gedurende de zomer groeide de tegenstand. Generaloberst Franz Halder, de chef van de Generale Staf van het Heer, voelde zich steeds minder zeker. "Overal vechten de Russen tot de laatste man," schreef hij in zijn dagboek. "Ze capituleren zelden." De Sovjets hadden ook enorme reserves. Zes maanden na het begin van operatie Barbarossa hadden de Sovjets al 300 nieuwe divisies geformeerd.

Operatie Taifun
Begin oktober 1941 vielen de Duitsers Moskou aan in operatie Taifun, maar in december kwam de opmars tot stilstand voor de poorten van de stad. De winter was ingevallen en er waren tienduizenden Duitse slachtoffers met bevriezingsverschijnselen. De voertuigen konden niet meer rijden doordat de motoren bevroren. De Duitse commandanten realiseerden dat ze defensieve stellingen moesten innemen. De waarschuwingen van Sovjetagent Richard Sorge voor operatie Barbarossa waren genegeerd, maar hij wist nu te vertellen dat de Japanners niet van plan waren Mantsjoerije binnen te vallen. Stavka besloot hier wel naar te luisteren; naar aanleiding van deze gegevens stuurden ze troepen uit SiberiŽ naar Moskou. Op 5 december 1941 werd de tegenaanval bij Moskou ingezet onder bevel van leger-generaal Georgy K. Zhukov. De tegenaanval werd een succes, op sommige plaatsen werden de Duitsers wel 500 kilometer teruggedrongen. De Duitsers hadden in de slag om Moskou hun eerste nederlaag geleden aan het Oostfront. Hitler ontsloeg de opperbevelhebber van het Heer, Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch, en nam zelf het commando over. Ilya Ehrenburg, een schrijver van de Sovjetlegerkrant Rode Ster, schreef na de slag het volgende ironische commentaar: "De Russische winter was een verassing voor de Pruisische toerist."

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.
invasie
Gewapende inval.
Lebensraum
Nazi-term waarmee werd aan gegeven dat het overbevolkte Duitsland nieuwe gebieden (levensruimte) nodig had om te kunnen bestaan.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
Mein Kampf
Boek geschreven door Hitler, waarin hij de grondslagen van het nationaal socialisme uiteenzet.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
operatie Barbarossa
De Duitse invasie van de Sovjetunie die van start ging op 22 juni 1941.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Straatgevechten in de stad: de Sovjets verdedigen iedere meter.


Friedrich Paulus en Adolf Hitler ontwerpen operatie Barbarossa.


Sovjettroepen in de zomer van 1941.


Een propagandaposter van de Sovjets m.b.t. de Slag om Stalingrad.

Informatie

Artikel door:
Auke de Vlieger
Geplaatst op:
12-09-2005
Laatst gewijzigd:
18-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.