Bevrijding van Oost- en Noord-Nederland

‘... Bei Kalkar und Goch flauten die Kämpfe ab ...’, aldus een melding van de tegenstander op 22 februari (1). Operatie Blockbuster moest zorgen voor een nieuw elan na een paar dagen pas op de plaats te hebben gemaakt. De uitvoering werd overgelaten aan luitenant-generaal Simonds en zijn Canadese 2e Leger. Voor Simonds was de kritieke succesfactor het zuidelijk deel van het Hochwald. Het terrein voor het Hochwald was uitstekend geschikt voor pantsers (2) en vanuit dit terrein moest dan ook de hoofdinspanning komen. Eenmaal het Hochwald genomen, kon een snelle doorstoot worden gemaakt naar Xanten en Wezel.

Hoe het plan van Simonds, dat hij op 22 februari mondeling aan zijn divisiecommandanten bekend maakte, er in schema uitziet kunt u zien in het hiernaast geplaatste kaartje.

Een alles of niets offensief inzetten op de as Kalkar – Üdem en daarna het sterke Duitse defensief in het Hochwald opruimen, met het zwaartepunt in het zuiden van het Hochwald en de weg naar de Rijn lag open. De corridor tussen het Hochwald en de combinatie Tüschenwald-Balbergerwald was cruciaal. De ongeschonden spoorlijn van Goch naar Xanten moest geschikt worden gemaakt als aanvalsas. Dat waren kort samengevat de gedachten van Simonds.

Hadden de Canadezen eerder hun Slaughterhouse Hill, nu zou de Hochwald Gap hun nachtmerrie worden. Op 26 februari, ’s morgens om half vijf gingen de infanteristen in de aanval na een voorbereidende beschieting van bijna een uur. Op rechts had de 3e Divisie het allerminst eenvoudig. Het terrein bood op veel plaatsen weinig dekking aan de aanvallers, de tanks kwamen in de modder nauwelijks vooruit en de tegenstanders waren geharde parachutisten. Bij de 2e Divisie, gevolgd door infanterie - tank gevechtsteams van de 4e Pantser Divisie, leek het gemakkelijker te gaan. In ieder geval werd laat in de avond de weg Kalkar – Keppeln - Üdem bereikt en werd Üdem zelf op de 27e bij het ochtendkrieken binnengetrokken door het North Nova Scotia Highlanders-bataljon na een gevecht dat in de nacht gevoerd werd en de avond ervoor om negen uur was begonnen. Diezelfde avond werd ook Kalkar zonder tegenstand ingenomen. De uitgangssituatie voor de voortzetting van Blockbuster was bereikt. De strijd om de ruimte van Hochwald tot en met het Balbergerwald kon beginnen.

Bij het Britse XXX Legerkorps waren de ontwikkelingen gunstig. Op dat front begaf de Duitse weerstand het in de nacht van 26 op 27 februari en konden Horrocks’ divisies hun opmars voortzetten. Weeze en Kevelaer vielen op 2 maart en op 3 maart ontmoetten eenheden van de 53e Welsh en het Amerikaanse 16e Legerkorps elkaar bij Berendonk. Op 4 maart was Geldern al gepasseerd en konden de Welsh en de 52e Lowland in noordoostelijke richting de opmars voortzetten in de richting van de Rijn. Op hun rechterflank ‘begeleid’ door troepen van het Amerikaanse 16e Legerkorps.

Wij moeten weer terugkeren naar de droom van generaal Simonds en zijn kennelijke passie voor het Hochwald, waarvan later de Duitsers zouden zeggen deze fase van het gevecht om het Rijnland volkomen onbegrijpelijk te hebben gevonden. Een beweging om het woud heen zou de krachtig voorbereide Duitse verdediging, die gesteund werd met metersdiepe versperringen van prikkeldraad, loopgravenstelsels, circa 1700 mortieren en artillerie vuurmonden, de demoraliserende Nebelwerfers, 12 batterijen met de beruchte 88mm kanonnen en een ijzersterke anti-tank verdediging, vrijwel nutteloos hebben gemaakt. Schlemm wilde deze voorspelbare taktiek van Simonds in eigen voordeel uitbuiten en dus ook, ondanks de successen van de Amerikanen en de Britten, in het Hochwald van geen wijken weten.

Een groot geluk leek de weersverbetering op 28 februari toen eindelijk luchtsteun kon worden verkregen, maar in de chaos van deze strijd in een relatief kleine ruimte was nabije steun nauwelijks uitvoerbaar. In drie dagen liet Simonds tien met tanks versterkte bataljons door de boscomplexen en de corridor heenpompen. De manoeuvres, van 27 februari tot 3 maart, werden ‘... a deathtrap for many soldiers and tank crews ...’ (3) en deed de Canadezen denken aan Caen. Op een andere manier verwoordde een officier van het South Saskatchewan-bataljon de situatie met het volgende voorval. Toen, vlak voor een hernieuwde aanval, een soldaat de aalmoezenier om een missaal vroeg en deze reageerde met de vraag of hij de vorige dag niet om een protestante bijbel had gevraagd, antwoordde de tirailleur ‘... Right you are, Sir, but at a time like this I’m taking no chances ...’ (4).

Op 2 maart moest de omslag in het gevecht komen. Het Lake Superior-bataljon moest na vier dagen in gevecht te zijn, alsnog een beslissende nachtaanval uitvoeren om aan de oostzijde van het woud een tactisch belangrijk gebied te nemen. Hierbij werd het gesteund door een tankeskadron en het eveneens met tanks versterkte Algonquin. De ‘Lake Sups’ gebruikten de bekende Kangaroos, maar deze kwamen nauwelijks vooruit in het terrein en de nachtaanval werd voor de beide bataljons een vroege ochtendaanval. Al behoorlijk uitgedund door geleden verliezen en de uitputting nabij door de langdurige inzet, mislukte de operatie en werden beide bataljons gedecimeerd.

‘... At dawn on March 4, the Canadians felt defeated – and suddenly triumphant ...’ (5). Twee Duitse divisies, een pantser- en een paradivisie, kregen opdracht zich terug te trekken om Xanten en de doorbraak naar Wezel vanuit Geldern te verdedigen. Deze terugtocht kwam als een geschenk uit de hemel en bood de Canadese 2e Infanterie Divisie de gelegenheid het Hochwald te zuiveren en in te nemen. Het zou vervolgens nog tot 8 maart duren vooraleer de aanval op Xanten kon worden geopend. Om 10.45 uur gingen het Maisonneuve-bataljon in hun Kangaroos en de tanks van de Sherbrooke Fusiliers over tot de aanval. Zonder veel tegenstand kon Xanten worden binnengereden. De sector Xanten kon verder worden bezet en op 9 en 10 maart waren alle doelen van Blockbuster bereikt. Maar niet voordat de nodige weerstand van de laatst overgebleven Duitse troepen van de 3 Fest. Division en de 116 Pz. Division op de linker Rijnoever moest worden overwonnen. In de nacht van 10 maart verlieten de Duitsers het laatste stuk bruggenhoofd voor Wezel. De Rijnoversteek kon beginnen.

Noten:
1. Schramm, op.cit., p.1118.
2. Maar dan moest het wel fraai weer zijn!
3. www.multipointproductions.com/heroes/loren/hochwald.
4. G.B. Buchanan, LtCol., The History of the South Saskatchewan Regiment, Ottawa, 1956, hfdst. 11.
5. Morton & Granatstein, op. cit., p.60.

Definitielijst

artillerie

Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.

bruggenhoofd

Een aan de andere kant van een (natuurlijk)opstakel veroverd stuk land waaruit de aanvaller zijn aanval verder kan voorzetten.

Divisie

Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.

infanterie

Het voetvolk van een leger (infanterist).

offensief

Aanval in kleinere of grote schaal.

Regiment

Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.

Rijnland

Duitstalig na WO I gedemilitariseerd gebied aan de rechteroever van de Rijn dat door Hitler bezet werd in 1936.