Konzentrationslager Auschwitz

De Endlösung

IG Farben
Eind 1940 werd het duidelijk dat de oorlog lang niet voorbij was. Groot-Brittannië was niet ingenomen en weigerde de kant van Duitsland te kiezen. In deze omstandigheden zag chemieconcern IG Farben de noodzaak in om zich te concentreren op het produceren van synthetische rubber en synthetische benzine. Die producten moesten het tekort aan grondstoffen waarmee het Derde Rijk te kampen had, compenseren. Daarom ging Otto Ambros, directeur bij IG Farben, op zoek naar een geschikte plaats in het oosten om een fabriek op te richten. Dergelijk productieproces had behoefte aan kalk, water en steenkool. Bovendien moest er een goed transportnetwerk en voldoende arbeidskracht aanwezig zijn. Dat alles vond Ambros in de buurt van Auschwitz. Toch was de aanwezigheid van het kamp niet onmiddellijk een aantrekkingspool. Ambros rekende veeleer op etnische Duitsers als arbeidskrachten.

Toch was de vestiging van de IG Farben-fabriek van belang voor Auschwitz. Heinrich Himmler bezocht het kamp in maart 1941. Hij beval om de populatie op te drijven van 10.000 tot 30.000. Zij moesten helpen bij de bouw van de nieuwe fabriek. Dit alles paste in een groter kader: Himmler had namelijk grootse plannen met Auschwitz en omgeving. Er werden plannen gemaakt voor een nieuwe Duitse stad, waar zo’n 40.000 Duitsers konden ondergebracht worden.

Ook Höss zag voordelen in de vestiging van IG Farben. Tot dan werd de kampcommandant geconfronteerd met een chronisch tekort aan materialen om de uitbreiding van het kamp te realiseren. Höss stelde dat wanneer IG Farben hielp "de uitbreiding van het kamp te versnellen" dat "in het belang van het bedrijf was, omdat zo voldoende gevangenen ingezet konden worden". Tijdens een vergadering op 27 maart 1941 maakten vertegenwoordigers van IG Farben en Höss afspraken over de betaling voor de geleverde arbeid en arbeidskrachten. Zo zou het bedrijf 3 Reichsmark per dag betalen voor een ongeschoolde en 4 Reichsmark voor een geschoolde arbeider. Ook werd een overeenkomst bereikt over de prijs die IG Farben zou betalen per kubieke meter grint die de gevangenen uit de rivier Sola haalden.

De Endlösung
De indrukwekkende plannen van Himmler en IG Farben met betrekking tot Auschwitz werden overschaduwd door de "definitieve oplossing van het Jodenvraagstuk". Bij een ontmoeting met Himmler in Berlijn, kreeg Höss te horen wat de plannen van Adolf Hitler met de Joden waren: "De Joden zijn de eeuwige vijand van het Duitse volk en moeten worden vernietigd. Alle Joden die zich binnen ons bereik bevinden moeten tijdens de oorlog zonder uitzondering vernietigd worden." Omwille van de goede ligging had Himmler Auschwitz uitgekozen om deel uit te maken van die plannen. Höss zou later de preciezere instructies krijgen.

Intussen moest Höss een nieuw kamp oprichten. Himmler wilde dit tweede kamp gebruiken voor de eindoplossing van de Joodse kwestie die Hitler hem bevolen had. Eén van Himmlers belangrijkste uitvoerders van de holocaust, Adolf Eichmann, zou Höss spoedig op de hoogte brengen van de verdere details over de uitvoering van deze opdracht, maar het was Höss inmiddels duidelijk dat de eindoplossing gericht was op de uitroeiing van het Joodse volk. Deze uitroeiing was op relatief kleine schaal begonnen, onder andere in de verschillende concentratiekampen en door de Einsatzgruppen die in door Duitsland veroverde gebieden massa-executies uitvoerden op Joden en andere ‘vijanden’ van de nazi’s.

Op 20 januari 1942 vond in Berlijn de Wannseeconferentie plaats. Diverse hoge nazi-ambtenaren en SS'ers bespraken de praktische en logistieke uitvoering van de Endlösung. De leiding van de vergadering berustte bij Reinhard Heydrich, terwijl Adolf Eichmann de notulen maakte. Hij werd uiteindelijk verantwoordelijk voor de organisatie van de dodentreinen. Op 26 maart 1942 kwam het eerste door Eichmann georganiseerde transport in Auschwitz aan. Het ging om vele Slowaakse Jodinnen: zij werden ondergebracht in de barakken waar voorheen de Sovjetkrijgsgevangenen waren opgesloten. Meer nog, deze eerste vrouwen in Auschwitz moesten zelfs de uniformen van de vermoorde Sovjets aantrekken.

Definitielijst

Endlösung
Eufemistische term, letterlijk eindoplossing, waarbij met oplossing bedoeld werd de oplossing voor het Jodenprobleem zoals dat door de nationaal-socialisten was geconstateerd. De Endlösung zou uiteindelijk vorm krijgen in de pogingen van de nazi's om het gehele Joodse volk in Europa uit te roeien in speciaal daarvoor ingerichte vernietigingskampen.
holocaust
Aanduiding voor de vernietiging van het Europese Jodendom door de nazi's. Holokauston is de Griekse benaming voor een geheel verbrande offergave.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De gebouwen van IG Farben


Otto Ambros tijdens het IG Farben-proces


De villa waarin de Wannseeconferentie doorging

Informatie

Artikel door:
Gerd Van der Auwera
Geplaatst op:
15-08-2005
Laatst gewijzigd:
18-08-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.