Concentratiekampen

Inleiding

Inhoudsopgave

Zeer nauw verweven met de geschiedenis van het Derde Rijk zijn de concentratiekampen. Diverse politieke, ideologische en raciale tegenstanders van de nazi’s werden hier opgesloten, zodat zij het voortbestaan van Hitlers droom - een duizendjarig rijk - niet konden dwarsbomen. Het is algemeen bekend dat vele mensen omkwamen in de concentratiekampen en de vele ooggetuigenverslagen hebben ons duidelijk gemaakt hoe onmenselijk de levensomstandigheden in de concentratiekampen waren. Onderdrukking, mishandeling en moord zijn elementen die terugkeren in elk ooggetuigenverslag en een concentratiekamp staat voor ons dan ook synoniem aan het schrikbewind van het Derde Rijk.

Maar in hoeverre zijn we niet enkel op de hoogte van de slechte levensomstandigheden, maar ook van de ontstaansgeschiedenis van de concentratiekampen? Weten we op welke wijze de concentratiekampen bestuurd en georganiseerd werden en kennen we het verschil tussen de vele verschillende soorten kampen die gedurende de periode 1933-1945 door de nazi’s ontwikkeld werden? Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen de kampen Westerbork en Dachau en hoe kunnen we concentratie- en vernietigingskampen van elkaar onderscheiden? Het zijn enkele belangrijke vraagstellingen die in dit artikel aan bod komen.

Maar bovenal stellen we in dit artikel de vraag waarom de concentratiekampen zo’n grote invloed hebben gehad op de geschiedenis van het Derde Rijk. De joods-Duitse filosofe Hannah Arendt (1906-1975), schrijfster van “Eichmann in Jerusalem. A report on the Banality of Evil”, noemde concentratiekampen onontbeerlijk voor het bestaan van een totalitaire staat. Een totalitaire natie staat of valt, volgens haar woorden, met het bestaan van concentratie- en vernietigingskampen. Zij noemt deze kampen het “eigenlijke centrale instituut van het totale macht- en bestuursapparaat”. In hoeverre en waarom het systeem van concentratiekampen één van de belangrijkste fundamenten - of hét fundament - was van het Derde Rijk zal in dit artikel centraal staan. Daarnaast scheppen we een verduidelijkend beeld van de organisatiestructuur van het systeem van nazi-concentratiekampen.

Voordat we ingaan op de concentratiekampen van nazi-Duitsland zullen we eerst een definitie formuleren van de term ‘concentratiekamp’. Tevens zal een beknopte ontstaansgeschiedenis worden gegeven van de concentratiekampen, die al ongeveer dertig jaar voordat Adolf Hitler aan de macht kwam in Duitsland in andere landen werden opgericht. Nadat we dit algemene beeld gegeven hebben, zetten we het artikel voort met het maken van een afbakening in de verschillende soorten kampen van nazi-Duitsland. Uiteindelijk zullen we definiëren welk type kamp in nazi-Duitsland bekend stond als concentratiekamp, oftewel Konzentrationslager, en welke andere typen kampen er onderscheiden kunnen worden.

Daarna zullen we de geschiedenis van deze kampen indelen in een zestal perioden die we afzonderlijk zullen bespreken. Ook de bevrijding van de concentratiekampen zal aan bod komen. Vervolgens zullen diverse onderwerpen afzonderlijk aan bod komen die meer vertellen over de gang van zaken binnen een concentratiekamp en over de wijze waarop een concentratiekamp georganiseerd en opgebouwd was. Verder behandelen we de verschillende typen gevangenen en het kamppersoneel. We sluiten het artikel af met een nawoord waarin we terugkomen op de vraag in hoeverre de concentratiekampen beschouwd kunnen worden als het “eigenlijke centrale instituut van het totale macht- en bestuursapparaat”.

Definitielijst

nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Toegangspoort van KZ Buchenwald.
(Bron: Yad Vashem)


Uitgemergelde gevangene in Bergen Belsen na de bevrijding.
(Bron: Yad Vashem)


Een demonstratie van de verplaatsing van lijken in het crematorium in KZ Dachau na de bevrijding.
(Bron: Yad Vashem)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
22-09-2005
Laatst gewijzigd:
29-10-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.