Concentratiekampen

Periode 6: voorjaar 1944 - mei 1945

Gedurende het laatste oorlogsjaar vond er een enorme stijging in het aantal gevangenen plaats. In januari 1945 bevonden zich meer dan 700.000 gevangenen in de concentratiekampen, waarvan rond de 90% niet de Duitse nationaliteit bezat. Tegen de 450.000 gevangenen waren inmiddels binnen de concentratiekampen in het Reichsgebiet omgekomen door geweld, slechte levensomstandigheden, ziekten of dwangarbeid. De stijging in het aantal gevangenen gedurende het laatste oorlogsjaar werd veroorzaakt, doordat gevangenen uit de (vernietigings)kampen in het oosten werden geŽvacueerd en men dus aangewezen was op de concentratiekampen binnen de Duitse grenzen. Zo vonden de eerste evacuaties van gevangenen uit concentratie- en vernietigingskamp Majdanek in het voorjaar van 1944 plaats. In november 1944 werden de gaskamers van Auschwitz-Birkenau gesloten en op 18 januari 1945 werd het volledige kamp gesloten. Zo min mogelijk sporen van massamoord werden in de vernietigingskampen achtergelaten: gaskamers werden vernietigd en lijken in massagraven werden opgegraven en alsnog verbrand. Het oprukkende Sovjet-leger mocht er niet achterkomen welke verschrikkingen hier hadden plaatsgevonden.

Het verplaatsen van gevangenen naar kampen in het westen verliep uiterst chaotisch, maar bovenal waren de condities van deze transporten afschuwelijk. Grote aantallen gevangenen moesten onder dwang grote afstanden te voet afleggen omdat het logistieke netwerk niet meer berekend was op massale transporten. Tussen 17 en 21 januari werden vanuit Auschwitz ongeveer 58.000 gevangenen te voet naar Wodzislaw gestuurd, een afstand van ongeveer 125 kilometer. Vanuit Wodzislaw werden ze in goederenwagons gestouwd en naar andere concentratiekampen in het westen gedeporteerd. 15.000 mensen stierven tijdens de barre voettocht door de extreme weersomstandigheden, het gebrek aan voedsel, medische verzorging en mogelijkheden voor overnachting. Ondertussen schoten bewakers verzwakte of protesterende gevangen dood. Vanwege de grote aantallen slachtoffers worden deze voettochten aangeduid als dodenmarsen. In de maanden maart en april, vlak tegen het einde van de oorlog, evacueerden de naziís het ene kamp na het andere. Zelfs kampen binnen de Duitse grenzen als GroŖ-Rosen, Buchenwald, Sachsenhausen en RavensbrŁck dienden geŽvacueerd worden. Minstens 250.000 van de 700.000 gevangenen werden gedurende deze laatste twee maanden gedwongen tot dodenmarsen. Schattingen wijzen uit dat 100.000 joden, 1,8% van het totale aantal slachtoffers van de holocaust, omkwamen tijdens de dodenmarsen.

Maar niet alleen de gevangenen die op dodenmarsen gestuurd werden, hadden te leiden onder afschuwelijke omstandigheden. Door de enorme toestroom aan gevangenen zaten de westelijk gelegen kampen barstensvol. De hygiŽnische omstandigheden verslechterden in rap tempo waardoor besmettelijke ziekten als tyfus uitbraken. Uitgehongerde gevangenen die besmet raakten met besmettelijke ziekten hadden weinig overlevingskans en overleden in grote aantallen, terwijl hun bevrijding nabij was. Ook Anne Frank, het bekendste slachtoffer van de Holocaust, kwam om in de laatste weken voor de bevrijding. Ze kwam om in Bergen-Belsen waar ze met tyfus besmet was geraakt. Hoewel de gaskamers niet meer operatief waren, kwamen dus nog steeds grote aantallen gevangenen om. Zelfs na de bevrijding van de concentratiekampen door de geallieerden zouden gevangenen nog steeds omkomen, doordat ze zo ziek en verzwakt waren dat niemand meer wat voor hen kon betekenen. Na de bevrijding van Bergen-Belsen op 8 mei 1945 kwamen bijvoorbeeld nog meer dan 13.000 mensen om.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
holocaust
Aanduiding voor de vernietiging van het Europese Jodendom door de nazi's. Holokauston is de Griekse benaming voor een geheel verbrande offergave.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
vernietigingskamp
Kamp waar tijdens de Tweede Wereldoorlog grote groepen mensen (voornamelijk Joden en zigeuners) door de SS werden geliquideerd door middel van vergassing. Auschwitz, Treblinka en Majdanek zijn drie voorbeelden van vernietigingskampen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Lijken in een treinwagon, het laatste transport richting Dachau.
(Bron: USHMM)


Dodenmars vanuit concentratiekamp Dachau.
(Bron: USHMM)


Symbolisch graf voor Anne Frank en haar zus Margot in Bergen-Belsen.
(Bron: Felix Dalberger)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
22-09-2005
Laatst gewijzigd:
29-10-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.