Concentratiekampen

Kampofficieren

French L. Maclean onderzocht meer dan 967 concentratiekampofficieren en in zijn boek “The Camp Men - The SS Officers Who Ran the Nazi Concentration Camp System” publiceerde hij beknopte biografieën waaruit hij een aantal interessante conclusies trok. We zullen een aantal van zijn conclusies kort weergeven, zodat we een beeld krijgen van deze officieren. Allereerst valt het op dat van de 967 officieren er een aanzienlijk deel niet in Duitsland geboren was. Acht kwamen er uit etnisch Duitse enclaves in Roemenië, 45 uit Oostenrijk, twee uit Nederland, drie uit Rusland, twee uit Zwitserland, twee uit Hongarije en twee uit België. Ook was er één geboren in Engeland, één in China en één in Sumatra, weliswaar hadden deze officieren alle drie Duitse ouders. Een aanzienlijk aantal officieren was Sudetenduitser.

Alhoewel we zonder na te denken elke concentratiekampofficier zullen bestempelen als nazi, moeten we ons daarvoor eigenlijk eerst afvragen in hoeverre elke officier daadwerkelijk aanhanger was van de NSDAP. Van de officieren die Maclean onderzocht heeft, blijken maar liefst 200 (20,6%) mannen vermoedelijk geen lid geweest te zijn van deze partij. Dit is opvallend, want ander onderzoek wijst uit dat in 1939 van alle SS-officieren er maar 8,3% geen lid was van de partij. Ook zien we dat het overgrote deel van de concentratiekampofficieren pas later lid werd van de partij: 522 man had een partijnummer van 500.001 tot 8.961.479. Slechts één had een nummer van 1 tot 1.000. Toch waren enkele kampofficieren fanatieke nazi’s vanaf de opkomst van de partij, want twaalf van hen ontvingen de Blutorde: de hoogste partijonderscheiding voor mannen die hadden deelgenomen aan de Putsch in München of die op andere wijze in de jaren ’20 en ’30 hadden gestreden voor de macht.

Alhoewel veel concentratiekampofficieren en -bewakers behoorden tot de Duitse middenstand, behoorden dertien van de Door Maclean onderzochte officieren tot de aristocratie. Zeer opvallend in dit onderzoek is ook dat maar liefst 285 van de 967 officieren medisch geschoold waren. Sowieso waren dokters ruim vertegenwoordigd binnen de NSDAP en ook binnen de SS. Maclean neemt aan dat in totaal vele honderden dokters dienst hebben gedaan in de concentratiekampen.

Hoe het mogelijk was dat mannen die in de concentratiekampen dood en terreur zaaiden, na werktijd terugkeerden in een doodgewone familiesituatie is voor vele mensen onbegrijpelijk. Waren deze mannen niet sociaal gestoord of in ieder geval niet georiënteerd op een normaal gezinsleven? Naast moordenaars waren de kamppersoneelsleden echter wel degelijk liefhebbende echtgenoten en vaders. Maar liefst 777 (80%) van de door Maclean onderzochte officieren was getrouwd; zes hadden trouwplannen en dertien waren weduwnaars. Alhoewel Maclean tijdens zijn onderzoek ontdekte dat een klein aantal mannen overspel speelde, kwam hij geen enkele aanwijzing tegen dat zij hun echtgenotes fysiek mishandelden. Op enkele uitzonderingen na zijn er weinig aanwijzingen die aanduiden dat kampbewakers sociaal gestoord waren en - hoe moeilijk het ook is om dit te beseffen - de meeste van hen waren gewone mannen die leefden in een gewone gezinssituatie.

Na de oorlog beweerden vele Waffen-SS’ers dat de Waffen-SS helemaal niks te maken had met de concentratiekampen. Toch deed ongeveer 43% van de concentratiekampofficieren dienst binnen de Waffen-SS. De 3. SS-Panzer-Division Totenkopf had met een aantal van ongeveer 195 de meeste kampofficieren onder haar gelederen, gevolgd door de 6. SS-Gebirgs-Division Nord met 57 man, de 5. SS-Panzer-Division Wiking met ongeveer 45 man en de 2. SS-Panzer-Division Das Reich met 39 man. Andere divisies hadden minder of helemaal geen concentratiekampofficieren binnen hun gelederen. Verder wordt vermoed dat meer dan 50 concentratiekampofficieren dienst deden binnen korpshoofdkwartieren en onafhankelijke regimenten, brigaden en gespecialiseerde eenheden. Ook werden een aantal concentratiekampofficieren benoemd als commandant van een Waffen-SS divisie. Theodor Eicke, commandant van de 3. SS-Panzer-Division Totenkopf van 31 oktober 1939 tot 26 februari 1943, is het meest bekende voorbeeld, maar ook Max Simon, Georg Bochmann, Eduard Deisenhofer, Heinrich Petersen en Helmuth Becker waren gedurende hun carrière zowel kampofficier als commandant van een Waffen-SS divisie. In zijn onderzoek kwam Maclean tot de ontdekking dat 74 kampofficieren sneuvelden tijdens actie, vermist werden tijdens actie en als omgekomen werden beschouwd of later omkwamen door hun wonden. Opvallend is dat tien van deze mannen ooit de functie van kampcommandant hadden bekleed.

Uit het onderzoek van MacLean blijkt op geen enkele wijze dat de kampofficieren behoorden tot een homogene groep. Weliswaar waren er enkele overeenkomsten, maar gesteld kan zeker niet worden dat deze mannen eenduidig geclassificeerd kunnen worden. Het waren hoofdzakelijk weinig opvallende of afwijkende mensen met allen hun eigen positie binnen de samenleving. Des te verontrustender, want hieruit blijkt dat onder bepaalde omstandigheden in een maatschappij mensen zich kunnen ontwikkelen tot de beulen die de kampofficieren waren.

Definitielijst

divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
Nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
Putsch
Staatsgreep, vaak gepaard gaand met het gebruik van geweld.
Totenkopf
Letterlijk: doodshoofd. Symbool dat door de SS werd gevoerd. Ook de naam van een SS divisie.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Kampcommandant Franz Ziereis (Mauthausen) met zijn staf.
(Bron: USHMM)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
22-09-2005
Laatst gewijzigd:
29-10-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.