Concentratiekampen

Wat is een concentratiekamp?

Wanneer we spreken over concentratiekampen hebben we het meestal over de grote hoeveelheid kampen, verspreid over Europa, die gedurende de periode 1933-1945 door de nazi’s werden opgericht. De concentratiekampen in nazi-Duitsland toonden na de oorlog het ware gezicht van het Derde Rijk aan de wereld. Tot op de dag van vandaag staat de term ‘concentratiekamp’ synoniem aan de ellende, de doodsangst en de gruwelijkheden die de gevangen in de Duitse kampen ondervonden. Door de grote impact van de concentratiekampen van nazi-Duitsland op ons beeld van de geschiedenis wordt echter vergeten dat zowel in de periode voor als na de oorlog ook andere regimes concentratiekampen gebruikten om hun tegenstanders in op te sluiten, zodat zij het voortbestaan van de heersende macht niet konden dwarsbomen.

Ondanks dat het doel, de organisatie en de structuur van concentratiekampen van de verschillende regimes aan verschillen onderhevig is, kan een vaststaande definitie gegeven worden van deze term. Volgens het Van Dale Handwoordenboek Hedendaags Nederlands staat een concentratiekamp voor een “afgesloten kamp waar politiek gevaarlijk geachte of gestrafte personen gevangen gehouden worden”. De encyclopedie van Winkler Prins geeft echter een iets afwijkende definitie, namelijk: “strafkampen die zijn ingericht door bepaalde staten teneinde daarin op grote schaal gevaarlijk of ongewenst geachte personen gevangen te houden”. De toevoeging van ‘ongewenst geachte personen’ maakt de definitie completer. Weliswaar werden bijvoorbeeld volwassen joden door de nazi’s beschouwd als politiek gevaarlijk, maar voor hun vrouwen en kinderen - die ook gevangen gezet werden in de concentratiekampen - gaat dit niet op. Zij waren raciaal ongewenst, net zo goed als bijvoorbeeld homoseksuelen, zwervers en prostituees maatschappelijk ongewenst waren.

Toch is de definitie nog niet helemaal compleet, want alle concentratiekampen uit de geschiedenis hebben nog een zeer belangrijke overeenkomst. Typerend voor deze vorm van gevangenhouding is namelijk dat een voorafgaand vonnis van een onafhankelijke rechter ontbreekt. Zowel de strafbare feiten als de duur van het gevangenschap werden zelden of nooit vastgelegd en waren onderhevig aan willekeur van de rechthebbende macht. Men kon dus iedereen oppakken en gevangen zetten in een concentratiekamp en mede daardoor vormden concentratiekampen een zeer efficiënt werkend machtsmiddel. Concluderend definiëren we in dit artikel een concentratiekamp als volgt:

Concentratiekamp: afgesloten kamp waar politiek gevaarlijk geachte, gestrafte of in de maatschappij ongewenste personen, zonder vorm van rechtvaardig proces, gevangen gehouden worden.

Deze definitie is dus niet voorbehouden aan de concentratiekampen van nazi-Duitsland, maar geldt voor diverse andere concentratiekampen op verschillende locaties en gedurende verschillende periodes. Alhoewel het aannemelijk lijkt dat de nazi’s concentratiekampen uitgevonden hebben, bestond buiten Duitsland deze vorm van gevangenneming al langer dan dertig jaar voordat Adolf Hitler aan de macht kwam.

Definitielijst

nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Gevangenen in KZ Flossenburg.


Hoofdingang van KZ Dachau.
(Bron: USHMM)


Blik op KZ Auschwitz I.

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
22-09-2005
Laatst gewijzigd:
07-10-2010
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2014
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.