Kamp Erika

Opbouw en opening van kamp Erika

Schwier nam Karel Lodewijk Diepgrond aan, een voormalig politieagent en NSB'er. Deze was op dat moment tolk bij de SD in Amsterdam en werd belast met de taak van het rekruteren van personeel. Met de aankomst van Diepgrond en 48 bewakers werd op 13 juni 1941 begonnen met de inrichting van het kamp. Een groot deel van de bewakers bestond uit Amsterdamse werklozen. De groep werd verteld dat ze een Nederlands kamp voor 'asociale Joden' zouden gaan beheren. Er werden echter Duitse rangen ingevoerd; Diepgrond werd LagerfŁhrer gemaakt, er kwam een Duitse naam voor de bewakingsploeg, KK (Kontroll Kommando), en een Duitse naam voor het kamp: 'Arbeitseinsatzlager Erika'. De bestemming zou ofwel een opleidingskamp worden voor een 'kolonie' in de OekraÔne ofwel een 'Jodenkamp'. Voor de laatste bestemming waren er twee opties: een Durchgangslager of een Arbeitslager.

Hoewel de bestemming nog onduidelijk was, werd toch begonnen met het inrichten van de barakken, bomen werden gekapt en omheiningen geplaatst. Verder waren er exercitieoefeningen onder leiding van een Nederlandse SS'er en twee voormalige mariniers, waaronder luitenant Jan de Jong die uiteindelijk de Duitse rang HauptzugfŁhrer kreeg. De uniformen waren afkomstig van het Nederlandse leger, afgezet met knopen besteld bij de SS, kraagspiegels met daarop KK, veldmutsen met de doodskop en een zwarte band voor over de linkermouw met KK daarop gestikt. Vanaf 20 juli 1941 waren er ook oefeningen op de schietbaan. Een uitbreiding van het aantal bewakers volgde met 22 man, ook nu weer geworven bij de NAF (Nederlandse Arbeids Front). Bij deze tweede groep zaten de eerste Nederlandse SS'ers, later volgden er meer, tot er uiteindelijk 100 bewakers van verschillende achtergronden fungeerden.

De eerste gevangenen waren vijftien NSB'ers die hierheen gestuurd waren door Beauftragter VŲlckers voor 'heropvoeding'. Dit nadat zij burgemeester Oud van Rotterdam hadden overvallen vanwege het wegsturen van een NSB-raadslid. Oud werd met een imitatie vrijmetselaarsschort, met daarop een davidster, gedwongen om samen met het weggestuurde raadslid te poseren voor een foto. Na de initiŽle ruwe behandeling door de bewakers was er sprake van grote vrijheid van beweging voor de gevangenen. Zozeer zelfs, dat drie Rotterdammers na vrijlating achterbleven om zich bij het Kontroll Kommando te voegen. De lange leegstand en onduidelijkheid over het bestaan van het kamp zorgde voor een leegloop van de KK. Onder andere werden 38 bewakers goedgekeurd voor de Waffen-SS en ze vertrokken naar Durchgangslager Amersfoort, waar ze ook bewakingstaken vervulden.

In maart 1942 tekende zich duidelijk het plan af voor Erika: een kamp voor veroordeelden van de Nederlandse justitie en dan met name economische delinquenten (bonfraudeurs, illegale slachters, zwarthandelaren, etc.). In opdracht van Arthur Seyss-Inquart werd Erika een Justizlager waar door de gevangenen zware lichamelijke arbeid verricht zou worden. Het uitgedunde KK werd opnieuw aangevuld, ditmaal ook met een aantal mannen van de NSB-afdeling te Assen. Verder werd besloten dat toekomstige gevangenen ook in Duitsland tewerk zouden worden gesteld.

De eerste gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. Op dat moment was er een capaciteit van 800 'delinquenten' en er werd gewerkt aan een uitbreiding tot 1300 gedetineerden. Op 1 juli 1942 bevonden zich 368 gevangenen in Erika en op 1 augustus van dat jaar 1380. Inmiddels waren er naast economische delinquenten ook gevangenen met zwaardere misdrijven opgenomen in het kamp en in ieder geval vier personen die veroordeeld waren onder verordening 81/40: het verbod op alle homoseksuele handelingen. Verder hebben er minstens acht Joodse personen, waarvan drie niet justitieel, in Erika opgesloten gezeten.

Als gevolg van de immer groeiende druk om meer 'delinquenten' op te nemen, kwamen er uitbreidingen van de capaciteit voor het opnemen van 1500 gevangenen en werden er 500 tewerkgesteld in Duitsland. Op 30 november 1942 waren er in Erika, samen met haar dependances in Junne (drie kilometer verderop) en onder andere Heete, Wesseling en Keulen in Duitsland (de bewakers gingen mee) 2013 gevangenen en 251 bewakers ondergebracht.

Definitielijst

kolonie
Overzees gebiedsdeel.
NSB
Nationaal Socialistische Beweging. Nederlandse politieke partij die symphatiseerde met de Nazi's.
SS'er
Lid van de in 1925 in Duitsland opgerichte paramilitaire organisatie binnen de nazipartij, oorspronkelijk de persoonlijke lijfwacht van Hitler. De groepering groeide uit tot wat de nazi's beschouwden als een elite-eenheid. De SS had haar eigen kentekens, uniformen en militaire rangen. Het symbool van de SS bestaat uit een gestileerde, dubbele bliksemschicht, de zogenaamde Sig-rune.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Burgemeester Nering BŲgel spreekt de NAD toe.
(Bron: Historische Kring Ommen)


Een groep gevangenen met bewaker op de foto met de boer waar zij werkten (1943) uniform is goed zichtbaar.
(Bron: Gemeente Ommen)


Een bewaker met een groep gevangenen (waarschijnlijk in de buurt van Junne).
(Bron: Historische Kring Ommen)


Gevangenen marcheren terug naar Kamp Erika, door de Bouwstraat in Ommen (1943).
(Bron: Gemeente Ommen)

Informatie

Artikel door:
Frank Meijerink
Geplaatst op:
16-02-2007
Laatst gewijzigd:
14-07-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.