Hosenfeld, Wilm

Krijgsgevangenschap en overlijden

Op 17 januari 1945 werd Warschau door het Sovjetleger veroverd. Wilm Hosenfeld werd krijgsgevangen genomen. In zijn boek vertelt Wladyslaw Szpilman hoe hij via een bevriende violist erachter kwam dat zijn helper krijgsgevangen genomen was. Deze collega, zo vertelt Spzilman, kwam bij zijn terugkeer in Warschau langs een omheining van prikkeldraad, waarachter Duitse krijgsgevangen gevangen zaten. Een officier van de Wehrmacht sprak hem aan en vroeg naar Spzilman bij de Poolse omroep, maar de Duitser, Wilm Hosenfeld, vergat zijn eigen naam te noemen. Ondanks dat Spzilman zijn naam niet kende, trachtte hij direct in 1945 zijn redder op te sporen, maar tevergeefs. Toen hij aankwam op de plek waar zijn vriend was aangesproken door de Duitse officier, was het krijgsgevangenenkamp hier al opgeheven.

Tot 1949 hoorde Szpilman niks van zijn redder. Totdat de Jood Leon Warm contact met hem opnam. Warm was één van de Joden die onder valse naam door Hosenfeld aangesteld waren als stadionarbeider. Volgens een zoon van Hosenfeld had hij op 14 november 1950 mevrouw Hosenfeld bezocht die nog altijd woonde in een deel van hun vroegere dienstwoning van de dorpsschool in Thalau. Zo kwam Warm te weten dat zijn redder nog leefde. Mevrouw Hosenfeld liet hem een ansichtkaart van haar man zien, gedateerd 15 juli 1946, met daarop een lijst met namen van diegenen die hij gered had. Als nummer 4 op de lijst stond Wladyslaw Szpilman. Leon Warm vond het adres van de pianist en zocht hem op. Zo kwam Spzilman eindelijk achter de naam van zijn helper.

Om Hosenfeld vrij te krijgen ging Spzilman naar Jakub Berman, de chef van het Politburo van de Poolse communistische partij en Stalins rechterhand in Polen. Daar heeft hij zich altijd voor geschaamd, want Berman beschrijft hij in zijn boek als “een misdadiger, met wie een fatsoenlijk mens in Polen niet praat”. Szpilman legde aan de man uit dat Hosenfeld hem, maar ook anderen had gered. “En die vreselijke Berman was vriendelijk tegen mij”, zo schrijft Szpilman in zijn boek, “en heeft mij beloofd dat hij zijn best zou doen. Een paar dagen later heeft hij zich zelfs bij ons thuis gemeld: helaas! Niets aan te doen. Hij zei: ‘als deze Duitser nog in Polen zou zijn, zouden we hem eruit kunnen halen. Maar onze kameraden in de Sovjet-Unie laten hem niet vrij. Ze zeggen dat deze officier bij een afdeling behoorde die zich ook bezighield met spionage – dan kunnen wij als Polen niets doen, dan ben ik machteloos.’”

Volgens Wolf Biermann, de schrijver van het essay “Brug tussen Wladyslaw Szpilman en Wilm Hosenfeld, gebouwd uit 49 opmerkingen”, werd Hosenfeld gedurende zijn krijgsgevangenschap “zwaar gefolterd, omdat de Sovjet-Russische officieren zijn uitspraken over het redden van Joden als bijzonder verdachte leugenverhalen beschouwden.” Hij werd in 1950 door de Sovjets veroordeeld als oorlogsmisdadiger, waartegen hij in beroep ging. In dat jaar werd hij verplaatst van Minsk naar een krijgsgevangenenkamp in Stalingrad. Al in 1947 had hij een beroerte gehad en in Stalingrad werd hij na meerdere beroerten opgenomen in het lazaret. “[Hij] leefde uiteindelijk half verward als een afgeranseld kind dat niet begrijpt waarom het slaag krijgt”, aldus Biermann. In 1951 werd hem meegedeeld dat zijn beroep afgewezen was. Op 13 augustus 1952, ongeveer een jaar voor de dood van Stalin, overleed hij. Biermann: “Hij stierf psychisch totaal gebroken.”

Definitielijst

Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
17-07-2007
Laatst gewijzigd:
15-08-2010
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.