Sobibor

Het begin

De oorlog was relatief ongemerkt aan Sobibor voorbijgegaan toen op een dag in de eerste maanden van 1942 een Duits vliegtuigje boven het dorpje cirkelde. Weinigen viel dit op en ook de aankomst van een trein op het stationnetje enkele dagen later baarde nauwelijks opzien. Twee SS-officieren stapten uit: SS-Hauptsturmführer Richard Thomalla en SS-Gruppenführer Aloïs Moser, beiden werkzaam in de staf van de SS-Zentralbauleitung in Zamosc en de bouwexperts van de Aktion Reinhard. Ze liepen rond het stationnetje, verrichtten wat metingen en verdwenen vervolgens in het tegenovergelegen bos.

Het doel van hun bezoek werd al snel duidelijk. In maart 1942 begonnen de Duitsers met de bouw van een vernietigingskamp op enkele kilometers van het dorp. De SS-Zentralbauverwaltung in Lublin had voor de locatie van het tweede kamp ten behoeve van de Aktion Reinhard het oog laten vallen op een bebost, afgelegen terrein ten westen van het stationnetje van Sobibor, parallel aan de spoorlijn gelegen. Tot op dat moment bestond de enige bebouwing op het terrein uit een houten voormalig boswachtershuis en een houten postkantoor van twee verdiepingen hoog.

In maart en april 1942 was de eerdergenoemde Richard Thomalla verantwoordelijk voor de bouw van het kamp. De werkkrachten bestonden oorspronkelijk uit Poolse arbeiders uit de omgeving. Ook de bouwmaterialen kwamen uit de streek. Dit was ingegeven door efficiencyoverwegingen: het maakte de hele operatie namelijk onafhankelijk van mogelijke vertragingen door bemoeienissen van buitenaf. Ook de ongestoorde aanvoer van hout en stenen werd op deze manier zoveel mogelijk veiliggesteld. Desondanks ging het niet snel genoeg en in april 1942 verving de leider van de Aktion Reinhard, SS-Gruppenführer Odilo Globocnik, Thomalla door Polizeioberleutnant Franz Stangl. Een groep van 80 Joden uit nabijgelegen getto’s werd als extra werkkracht aangevoerd. Onder leiding van Stangl werd de bouw van het kamp versneld voltooid. Na afloop van de werkzaamheden werden de Joden doodgeschoten.

Na de oorlog beschreef Stangl het moment dat hij de opdracht kreeg om het kamp af te bouwen. Hij kreeg de order om zich in Belzec te vervoegen bij SS-Sturmbannführer Christian Wirth, de inspecteur van de vernietigingskampen van de Aktion Reinhard.

“Ik reed er met de auto heen. Bij aankomst kwam je eerst bij het station van Belzec. Mijn God, de stank! Die was overal. Wirth was niet in zijn kantoor en dus werd ik naar hem gebracht. Hij stond op een heuvel naast de kuilen. Die kuilen … vol … ze waren vol. Ik kan het niet beschrijven. Niet honderden, maar duizenden, duizenden, duizenden lijken. Daar vertelde Wirth me dat dit de bedoeling van Sobibor was. Wirth zei dat ik zeker de commandant van Sobibor zou worden. Ik antwoordde dat ik niet geschikt was voor een dergelijke opdracht. Maar ik had van Globocnik de opdracht gekregen om het kamp verder op te zetten. Dat het geen opslagplaats voor munitie zou worden, maar een kamp om Joden te doden hoorde ik uiteindelijk van Wirth. Ik bleef dus in Sobibor. Transporten kwamen daar aan en werden geliquideerd.”

De spoorweginfrastructuur in de directe omgeving behoefde de nodige aanpassingen. De capaciteit op het stationnetje was namelijk volstrekt onvoldoende om de binnenkomende transporten te verwerken. Daarom vond er op het emplacement van het stationnetje een uitbreiding van het aantal sporen plaats. Ongeveer vijftig goederenwagons konden nu worden afgerangeerd. Vanaf het hoofdspoor werd een aftakking gemaakt die tot binnen het kamp doorliep.

In de tweede helft van april 1942 was het vernietigingskamp operationeel.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Richard Thomalla, de bouwer van het vernietigingskamp Sobibor
(Bron: Publiek Domein)


Odilo Globocnik (rechts) op het station van Sobibor
(Bron: H.E.A.R.T.)


Het station van Sobibor in 1989
(Bron: Felix Dalberger)

Informatie

Artikel door:
Robert Jan Noks
Geplaatst op:
19-01-2009
Laatst gewijzigd:
17-10-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.