Tijdens het aanleggen van de Afsluitdijk besefte men dat zo een gemakkelijke toegang werd gecreëerd naar Noord Holland voor een eventuele agressor die oprukte vanuit het oosten. Een vijand kon op deze wijze eenvoudig de Hollandse Waterlinie tussen het IJsselmeer en de Biesbosch omzeilen. Daarom werden aan de Friese zijde van de dijk 17 kazematten gebouwd die samen de stelling Kornwerderzand vormden. Bij de Duitse inval op 10 mei 1940 werd de stelling Kornwerderzand verdedigd door 227 soldaten onder bevel van kapitein C.F.J. Boers. De verdedigers beschikten over vier 5cm kanonnen en 21 M`08 Schwarzlose mitrailleurs.
Kapitein Boers had bovendien versterking gevraagd aan de Commandant Marine Willemsoord in Den Helder, Schout bij Nacht Jolles. Deze had drie 20mm luchtafweerkanonnen en vier luchtdoelmitrailleurs naar de stelling op de Afsluitdijk gezonden die om één uur in de nacht van 12 op 13 mei arriveerden. Met behulp van deze uitrusting konden de verdedigers van Kornwerderzand de luchtaanvallen op de stelling, die in de loop van 13 mei plaats vonden, met succes afslaan. Hierbij werden minstens vier vijandelijke toestellen neergehaald.
Bovendien had schout-bij-nacht Jolles Hr. Ms. Johan Maurits van Nassau met spoed over laten komen uit Hoek van Holland om de stelling Kornwerderzand mee te helpen verdedigen. Het schip werd onderweg aangevallen door een Heinkel bommenwerper maar de bom miste en de luchtafweer van de kanonneerboot slaagde erin het Duitse toestel neer te halen. Nadat het schip aangekomen was op de rede van Den Helder, in de vroege ochtend van 13 mei, werd het naar de Waddenzee gedirigeerd. Om luchtdekking te geven had de Commandant Marine Willemsoord hulp gevraagd aan de Britse torpedobootjager HMS Valorous die over veel luchtafweergeschut beschikte. Toen de Nederlandse kanonneerboot samen met de Britse luchtveger de Texelstroom opvoer durfde deze echter niet verder te gaan, bang om aan de grond te lopen. Na enige tijd seinde de torpedobootjager: “please don`t take me any further” om vervolgens naar Den Helder terug te keren.
De Johan Maurits ging alleen verder en bij het passeren van de zandplaat Riepel, aan de noordrand van de Texelstroom, werden de twee motorsloepen vol geladen met levens- en verbandmiddelen en voor dreg gelegd om als eventueel toevluchtsoord te dienen. De kanonneerboot zelf ging door tot binnen de Doove Balg, het vaarwater in het oostelijke verlengde van de Texelstroom. Verder durfde commandant Kronenberg niet te gaan in verband met de geringe diepte van het water.
Aan het einde van de middag van 13 mei werd de stelling op de Afsluitdijk onder vuur genomen door, het bij de 1. Kavalleriedivision behorende, geschut van 88 en 75mm. De beschieting van deze artillerie had weinig succes daar de betonnen bunkers van de stelling te degelijk waren.
Onder dekking van de artillerie werd de stelling Kornwerderzand in het begin van de avond aangevallen door Duitse stoottroepen. Kapitein Boers liet de 600 soldaten van de Wehrmacht tot op 800 meter naderen en liet ze toen succesvol onder vuur nemen vanuit een aantal van de kazematten. De Duitsers trokken zich chaotisch terug. Er waren drie doden en vele gewonden gevallen onder de Duitse troepen.
In de nacht van 13 op 14 mei liet schout-bij-nacht Jolles de Johan Maurits van Nassau drie salvo`s van twee schoten afvuren op de oostelijke kop van de Afsluitdijk om te kijken of de afstand van 18.000 meter te overbruggen was. Deze afstand bleek haalbaar en de kanonneerboot kreeg de opdracht “stand by” te blijven.
De volgende morgen, 14 mei, verzocht kapitein Boers aan Den Helder om het vuur te openen vanaf de Johan Maurits op de artillerie van de Duitsers. Het schip ging terug naar Doove Balg en ging daar voor anker ondanks het gevaar door een luchtaanval getroffen te worden. Gelukkig was het een erg nevelige morgen zodat het schip vanuit de lucht slecht te zien was. Met behulp van de kaart en tabellen werden de richting en de afstand tot de kop van de Afsluitdijk berekend en werden er met het achterste 15cm kanon enkele granaten afgevuurd. Vanaf de stelling Kornwerderzand werden de inslagen, waargenomen en telefonisch via de Commandant Marine Willemsoord, die ze weer radiografisch naar de kanonneerboot zond, gecorrigeerd. Toen het vuur goed lag werden bijna honderd 15cm granaten op de Duitse artillerie afgevuurd die hierdoor uitgeschakeld werd. Bovendien trokken de Duitse tanks en pantserwagens, die zich op de Friese Dijk en omgeving hadden verzameld, zich in verwarring terug richting Bolsward.
De voorgenomen nieuwe aanval op de Nederlandse stelling werd door de Duitse commandant General Feldt afgelast. Het 21. Kavallerie Regiment werd als dekking achter gelaten en de rest van de Duitse troepenmacht werd verplaatst naar Stavoren en Lemmer. De stelling Kornwerderzand werd niet ingenomen.
