Februaristaking, 25 en 26 februari 1941

Op 25 februari 2011 is het zeventig jaar geleden dat tienduizenden Amsterdammers het werk neerlegden en de straat op gingen om te demonstreren tegen de Duitse bezetter nadat deze enkele dagen tevoren 425 jonge Joodse mannen bij razzia’s had opgepakt en naar een concentratiekamp afgevoerd.

Bij de herdenking bij de Dokwerker op het Jonias Daniël Meyerplein zal zoals elk jaar worden gememoreerd: “Toen de Duitse furie zich aan haar Joodse medeburgers vergreep, beantwoordde de burgerij deze schanddaad met een spontane staking. Daarmee waren de Amsterdammers voor Nederland een lichtend voorbeeld.” Het is niet onwaar, maar er is lang niet alles mee gezegd. De grootscheepse verzetsmanifestatie in Amsterdam en enkele andere steden was de enige in heel bezet Europa tussen 1940-1945 - een gebeurtenis dus die uniek mag worden genoemd. Maar uniek ook in de betekenis van: eens maar nooit weer!

De Februaristaking was een uitzondering op de regel die voor het overgrote deel van het Nederlandse volk gold: voorzichtige aanpassing aan de ‘gewijzigde omstandigheden’. Na de oorlog ontving Amsterdam de wapenspreuk “Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig”. Te mooi om waar te zijn? Wat gebeurde er allemaal in die befaamde februarimaand van 1941? In onderstaande bijdrage wordt geprobeerd daar een antwoord op te geven.

Definitielijst

Februaristaking

Anti-Duitse manifestatie in Nederland gedurende op 25 en 26 februari 1941. De aanleiding voor deze manifestatie was de gewelddadige razzia door de WA en Duitse soldaten in de joodse buurt van Amsterdam.

razzia

Georganiseerde drijfjacht op een groep mensen. Dat konden joden zijn, maar ook onderduikers of andere groeperingen.