Obersalzberg: rustoord of Alpenvesting

Belangrijke gasten

Ook veel internationale besprekingen met Hitler vonden plaats op de Obersalzberg. Zo kwam een bekend lid van het Britse parlement, David Lloyd George op 4 september 1936 op bezoek bij Hitler. Over Lloyd George, die tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Minister van Groot-BrittanniŽ was, had Hitler al met veel respect geschreven in Mein Kampf. Hij bezocht de Berghof om, zoals hij zelf zei, Hitlers sociale systeem en zijn oplossing van de werkloosheid te bestuderen, maar natuurlijk spraken ze ook over de Eerste Wereldoorlog en de Duits/Britse betrekkingen. Naar aanleiding van deze ontmoeting zou Lloyd George over Hitler gezegd hebben dat hij een geboren leider was die de wil had de sociale problemen in zijn land op te lossen.
Deze sympathie voor Hitler bleef in Groot-BrittanniŽ overigens niet beperkt tot Lloyd George. In 1937 kwamen namelijk ook de hertog en hertogin van Windsor naar de Berghof. De hertog was de voormalig koning van Engeland, Edward VIII. Hij had afstand van de troon gedaan in verband met zijn partnerkeuze. Edward zou een zekere sympathie voor het nationaal-socialisme hebben gehad. Hitler vermoedde in ieder geval dat Edward de man geweest had kunnen zijn via wie hij een bongenootschap had kunnen sluiten met Engeland. Eva Braun mocht zich tijdens het bezoek van de Koninklijke hoogheden niet vertonen; zij bleef tijdens het bezoek op haar slaapkamer.

In november van hetzelfde jaar kwam Lord Halifax, de latere Britse minister van Buitenlandse Zaken naar de berg in Beieren. Hij was door GŲring uitgenodigd voor een tentoonstelling over jagen. Terwijl de wens van Hitler delen van Tsjechoslowakije te anexeren op dat moment al onderwerp van een internationale discussie was, kwam Lord Halifax zonder nieuwe voorstellen over deze kwestie naar de Berghof voor een onderhoud met Hitler. Het gesprek verliep dan ook in eerste instantie niet naar Hitlers wens. Maar ongepland begon Halifax toch over de situatie in Oostenrijk en Tsjechoslowakije, waardoor Hitler hierop kon inhaken door zijn claims op deze gebieden duidelijk te maken en te wijzen op de onderdrukte Sudeten-Duitsers. Halifax kon zonder instemming van het parlement geen enkele toezegging doen. Zijn analyse achteraf was dat Hitler geen militaire acties zou beginnen.

Op 12 februari 1938 kwam de Oostenrijkse kanselier Schuschnigg naar de Berghof omdat de spanningen in Oostenrijk, door toedoen van de Oostenrijkse nazi's, opliepen. Een tierende Hitler zette Schuschnigg zwaar onder druk en liet hem een ultimatum ondertekenen. Dit betekende dat de Oostenrijkse regering door de nazi's zou worden overgenomen. Schuschnigg ondertekende, maar hij kreeg nog een paar dagen de tijd om het verdrag voor te leggen aan de regering. Na een periode van een grote druk op Oostenrijk trokken Duitse troepen op 12 maart 1938 het land binnen tijdens de zogenaamde Anschluss.

Konrad Henlein was de leider van de Sudeten-Duitsers in Tsjechoslowakije, een partij die naarmate de wens van Hitler om het land te annexeren sterker werd, steeds meer naar Hitlers pijpen ging dansen. Terwijl in 1938 de Tsjechen al behoorlijk onder druk werden gezet, wilde Hitler dat de leden van Henleins partij incidenten zouden uitlokken, om een reactie uit Duitsland noodzakelijk te doen lijken. Op 2 september kwam Henlein naar de Obersalzberg, maar Hitler liet niets los over een eventuele inval in Tsjechoslowakije. Vlak na het bezoek besloot Hitler om op 1 oktober het land binnen te vallen. De Engelsen gooiden echter roet in het eten.
Twee weken na Henleins bezoek kwam namelijk Neville Chamberlain naar de Obersalzberg. Hitler en Chamberlain spraken met elkaar onder vier ogen, maar het lukte Hitler niet Chamberlain onder druk te zetten met de emotionele uitvallen waarmee hij wel vaker succes had gehad. Chamberlain onderbrak Hitler en gaf aan dat hij niet begreep wat hij op de Obersalzberg kwam doen als Hitlers besluit om Tsjechoslowakije aan te vallen toch al vaststond. Hitler bond in, met als resultaat dat er vervolggesprekken werden gehouden in Bad Godesberg en op een internationale conferentie in MŁnchen. Hitler kreeg uiteindelijk toch zijn zin. Sudeten-Duitsland op 29 september 1938 officieel bij Duitsland gevoegd. Maar in januari 1939 ging Hitler alweer naar de Obersalzberg om na te denken over buitenlands beleid. En dat betekende weer weinig goeds voor Tsjechoslowakije. In maart 1939 annexeerden de Duitsers de rest van Tsjechoslowakije.

De Poolse kwestie werd ook al voor een deel voorbereid in de Berghof. Oost-Pruisen en Danzig waren door het verdrag van Versailles van Duitsland gescheiden door de zogenaamde Poolse corridor. Dat zinde Hitler in het geheel niet. Hij nodigde daarom in januari 1939 de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Joseph Beck, uit om over de kwestie te praten. Vreemd genoeg gedroeg Hitler zich erg beleefd. Hij stelde een deal voor die inhield dat Polen een deel van Tsjechoslowakije zou krijgen als Duitsland Danzig terugkreeg en er een corridor richting Oost-Pruisen kwam. Duitsland en Polen zouden dan afspraken maken over de te volgen tactiek in de richting van de Sovjet-Unie. Ook zouden de beide landen er samen aan gaan werken de Joden uit Polen te verdrijven. Omdat Beck juist goede banden met de Sovjet-Unie had opgebouwd, ging hij met Hitlers voorstellen niet akkoord. In de Sovjet-Unie zou het immers zeker niet gewaardeerd worden als Beck ook verregaande afspraken met de Duitsers zou maken. Zijn goede banden met de Sovjet-Unie wilde hij klaarblijkelijk niet op het spel zetten.

Om het Westen buiten het conflict met Polen te houden werd vervolgens op 11 augustus 1939 de hoge commissaris van de Volkenbond in Danzig, Carl Burckhardt, naar de Obersalzberg gehaald. Hij ontmoette Hitler in het Kehlsteinhuis omdat dat een uitstekende plek was om gasten te imponeren. Hitler dreigde Polen direct binnen te vallen als daar ook maar de geringste aanleiding voor was, maar hij zei dat wanneer de Polen Danzig verlieten, hij niet per se een oorlog hoefde te voeren. Deze boodschap nam Burckhart mee naar de Britten en Fransen, die er echter niet al te veel mee deden. Een dag later kwam graaf Galeazzo Ciano, de schoonzoon van Benito Mussolini, ook naar de Berghof omdat de Italiaanse dictator de dreigende oorlog wilde voorkomen. ItaliŽ wilde en kon namelijk niet deelnemen aan zo'n oorlog omdat het leger er niet klaar voor was. Ciano bracht dit naar voren, maar Hitler legde uit dat hij dacht dat Engeland en Frankrijk zich er ook dit keer niet mee zouden bemoeien. Ciano begreep dat Hitler aanstuurde op een oorlog en gaf dit door aan Mussolini.

Het niet-aanvalsverdrag tussen Duitsland en Sovjet-Unie vond zijn basis in een telegram van Hitler aan Stalin. Op 21 augustus 1939, tijdens het avondeten in Hitlers villa op de Obersalzberg, ontving Hitler hierop een positieve reactie van Stalin. Minister van buitenlandse zaken, Joachim von Ribbentrop kon naar Moskou komen om een verdrag te ondertekenen. Twee dagen later was Von Ribbentrop in Moskou. Hitler was nog steeds op de Obersalzberg. 's Nachts om twee uur belde Von Ribbentrop met de mededeling dat het verdrag een feit was. Het vreemde verdrag tussen de landen die elkaars aartsvijanden waren, werd gebracht als een groot succes, maar, zoals bekend: het zou niet lang standhouden.

Toen Hitler na de invasie van Frankrijk in 1940 weer op zijn vaste vakantieadres was, dat in verband met de oorlog inmiddels ook dienst deed als 'FŁhrerhauptquartier', stond eigenlijk vooral Groot-BrittaniŽ op het programma. Een invasie van Engeland leek nog steeds serieus tot de mogelijkheden te behoren, maar Hitler bleek ook ideeŽn te hebben over een invasie van de Sovjet-Unie. In de legerleiding was een oorlog op twee fronten lang onbespreekbaar geweest. Hitler had echter in juli 1940 op de Berghof een gesprek met generaal Alfred Jodl, lid van het oppercommando van de Wehrmacht, over de mogelijkheid om in de herfst van 1940 de Sovjet-Unie binnen te vallen. Jodl gaf aan dat het op zo'n korte termijn niet mogelijk was genoeg troepen bijeen te brengen. De haalbaarheid van zo'n inval werd wel nader onderzocht, zonder dat het bekend mochten worden. Toch wisten er binnen het leger al zoveel mensen van, dat de Wehrmacht operationele plannen voor een inval al klaar had liggen.

Op 31 juli vond in de Berghof een bijeenkomst plaats van de militaire top. Ook nu weer werd een invasie van Groot-BrittaniŽ besproken. Hitler stelde voor eerst te beoordelen wat de effecten waren van de bombardementen op Britse steden. Als die groot genoeg waren, zou een invasie kunnen plaatsvinden. Zo niet, dan zou de Sovjet-Unie aan de beurt zijn. Want als Duitsland de Sovjet-Unie zou verslaan, zouden de Britten weten dat ze geen schijn van kans hadden. Dat Hitler met deze veronderstelling de Sovjets nogal onderschatte, werd later duidelijk.
De bombardementen op Groot-BrittanniŽ kwamen op 13 augustus op gang, maar ze waren veel minder succesvol dan verwacht. De Britten reageerden op 25 augustus 1940 met het eerste bombardement op Berlijn. De plannen voor een invasie van Groot-BrittanniŽ kwamen dus op een zacht pitje te staan en in september stelde Hitler de invasie voor onbepaalde tijd uit.

Ook koning Boris van Bulgarije kwam in 1940, op 18 november, naar de Berghof voor een bespreking met Hitler. De Sovjet-Unie wilde graag een verdrag met Bulgarije, maar Hitler wilde het land nu juist als uitvalsbasis gebruiken voor zijn aanval op de Sovjet-Unie. Alhoewel koning Boris een bewonderaar was van Hitler, liet hij in eerste instantie geen Duitse troepen toe op Bulgaarse bodem. Die kwamen pas in maart 1941.
Op 19 november 1940 kwam ook koning Leopold van BelgiŽ langs. Hij probeerde het koningshuis te redden, wilde dat BelgiŽ onafhankelijk bleef en hij vroeg om verlichting van een aantal Duitse maatregelen. Hitler ging hier niet op in.

Ook in 1941 ontving Hitler nog een aantal belangrijke buitenlandse gasten op de Obersalzberg, zoals minister-president Bogdan Filoff van Bulgarije, generaal Antonescu van RoemeniŽ, Mussolini, de Japanse ambassadeur Heroshi Oshima en Ante Pavelic, de fascistische leider van KroatiŽ. Daarna werd de frequentie van dit soort bezoeken op de Obersalzberg steeds lager. Hitler bracht steeds meer tijd door in zijn 'FŁhrerhauptquartier' de Wolfsschanze in Oost-Pruisen, om de oorlog met de Sovjet-Unie te coŲrdineren. Hij gebruikte het nabijgelegen slot Klessheim bij Salzburg nog wel regelmatig voor besprekingen met buitenlandse bondgenoten.

Definitielijst

Anschluss
Duitse term voor aansluiting waarmee de annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland in 1938 (12 maart) wordt bedoeld. Hiermee ging Oostenrijk deel uitmaken van het Groot-Duitse Rijk.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
invasie
Gewapende inval.
Mein Kampf
Boek geschreven door Hitler, waarin hij de grondslagen van het nationaal socialisme uiteenzet.
nationaal-socialisme
Een door Hitler opgestelde politieke ideologie, die gebaseerd was op de superioriteit van het Germaanse ras, het leidersprincipe en een fel nationalisme dat gevoed werd door de harde Vrede van Versailles. Het Nationaal-socialisme was anti-democratisch en racistisch. De leer werd uitgewerkt in Mein Kampf en georganiseerd in de NSDAP. Het Nationaal-socialisme vormde van 1933-1945 het fundament van het totalitaire Hitler-Duitsland.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
socialisme
Politieke ideologie die streeft naar geen of geringe klassenverschillen. Produktiemiddelen zijn in handen van de staat. Ontstaan als reactie op het kapitalisme. Karl Marx probeerde het socialisme wetenschappelijk te onderbouwen.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
Sudeten-Duitsers
Naam voor de ruim drie miljoen Duitsers die tot 1945 het grensgebied van Tsjechoslowakije bewoonden.
Volkenbond
Internationale volkerenorganisatie voor samenwerking en veiligheid (1920-1941). De bond was gevestigd in GenŤve, in het altijd neutrale Zwitserland. In de dertiger jaren kon zij weinig uitrichten tegen het agressieve optreden van Japan (Mantsjoerije), ItaliŽ (AbessiniŽ) en Hitler. De Volkenbond was in feite de voorganger van de Verenigde Naties.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hitler ontvangt Chamberlain op de trap voor de Berghof.
(Bron: Bundesarchiv, Bild 183-H12478 / CC-BY-SA 3.0)


Chamberlain verlaat Berchtesgaden na zijn bezoek aan Adolf Hitler.
(Bron: Bundesarchiv, Bild 183-H12475 / CC-BY-SA 3.0)

Informatie

Artikel door:
Sjoerd de Boer
Geplaatst op:
10-04-2010
Laatst gewijzigd:
21-05-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.