Britse destroyers voor de Nederlandse marine

N-class torpedobootjagers

De N-class destroyers bestond uit een serie van acht schepen. De overige torpedobootjagers van de klasse waren HMS Napier, Nepal, Nestor, Nizam, Norman en Nerissa. HMS Nerissa was van 1940 tot 1946 in Poolse dienst onder de naam ORP Piorun.

Technische gegevens

Hr. Ms. Van Galen (2)Hr. Ms. Tjerk Hiddes
Britse naamNobleNon Pareil
BouwwerfWilliam Denny & Bros te Dumbarton, Groot-BrittanniŽ
Bouwnummer13451346
Op stapel gezet10 juli 193922 mei 1940
Te water gelaten17 april 194125 juni 1941
In dienst gesteld11 februari 19426 mei 1942
Grootste lengte108,7 meter
Grootste breedte10,9 meter
Diepgang3,7 meter
Waterverplaatsing standaard1.700 ton
Waterverplaatsing volbeladen2.330 ton
Machine-installatie2 x Parsons stoomturbines, 2 x Admiralty 3 drum ketels
Machinevermogen40.000 pk
Aantal schroeven2
Actieradius5.400 zeemijlen bij 15 knopen
Bunkercapaciteit611 ton stookolie
Maximale snelheid32 knopen
Bemanning246 koppen
Onderzeeboot opsporingsapparatuurType 123 A Asdic
RadarType 285 (later vervangen door type 291)
Bewapening3 x 2 12cm Mk 12 kanonnen, 1 x 4 40mm Mk 8 Vickers pompom, 6 x 1 20mm Oerlikon mitrailleurs, 2 x dieptebommortieren, 1 x dieptebomrails, 2 x 5 53,3cm torpedolanceerbuizen

Hr. Ms. Van Galen (2)

Na de indienststelling, door luitenant-ter-zee (LTZ) 1 F.Th. Burghard, werd Hr. Ms. Van Galen (2), naar Scapa Flow, Schotland, gestuurd voor een opwerkperiode met de Britse Home Fleet. Op 15 april werd het Nederlandse schip ingedeeld bij de 7th Destroyer Flotilla van de British Eastern Fleet onder Admiral James F. Somerville. De nieuwe torpedobootjager sloot zich in juni 1942 aan bij deze vloot die zijn thuisbasis had in Kilindini, Kenia. Van hieruit werden voornamelijk escortediensten verricht.

In september1942 was de Eastern Fleet betrokken bij de bezetting van Madagascar. De Britten waren bang dat dit door Vichy Fransen, die pro nazi-Duitsland en Japan waren, verdedigde eiland in Japanse handen zou vallen. Behalve Hr. Ms. Van Galen (2) waren ook haar zusterschip, Tjerk Hiddes, de Nederlandse kruiser Jacob van Heemskerck en enkele Britse schepen, waaronder het vliegdekschip HMS Illustrious en het slagschip HMS Warspite, voor de verdediging van de Britse amfibische landingen aangewezen. Bij de landingen werd weinig tegenstand ondervonden zodat de geallieerde oorlogsschepen nauwelijks in actie dienden te komen.

Intussen had de Amerikaanse marineleiding verzocht Hr. Ms. Jacob van Heemskerck, Van Galen (2) en Tjerk Hiddes te baseren in Fremantle, West-AustraliŽ. De Amerikaanse en Australische marines hadden ter plaatse te weinig schepen beschikbaar om in- en uitgaande troepentransporten te begeleiden. De Nederlandse marineleiding, die zich in Londen bevond, stemde toe. In AustraliŽ werden de drie Nederlandse oorlogsschepen, eind oktober 1942, samen met de Australische kruiser HMAS Adelaide, als Taskforce 71.4 (TF 71.4) ingedeeld onder de Commander Allied Naval Forces Western Australia, de Amerikaanse ,i>Rear Admiral C. A. Lockwood. Eind december 1942 werd de formatie versterkt door de Nederlandse kruiser Hr. Ms. Tromp, zusterschip van de Jacob van Heemskerck.

Het belangrijkste konvooi dat door TF 71.4 gekonvooieerd werd had als codenaam Pamphlet en bestond uit de troepentransportschepen Queen Mary, Aquitania, Isle de France en Nieuw Amsterdam en de hulpkruiser Queen of Bermuda. Aan boord van de troepenschepen bevond zich de gehele 9th Australian Division die bestond uit 30.000 manschappen die op weg waren van het Midden Oosten naar hun vaderland. TF 71.4 nam het gedeelte vanaf Fremantle naar Melbourne en Sydney voor zijn rekening en leverde de troepenschepen met hun zeer kostbare lading behouden af in de Australische havensteden op 27 februari 1943.

Begin 1944 werden de Nederlandse oorlogsschepen weer ingedeeld bij de Eastern Fleet. Met het oog op de herovering van de door Japan bezette Europese en Amerikaanse koloniŽn werd deze Britse vloot belangrijk versterkt. In het kader van deze heroveringen waren Hr. Ms. Van Galen (2), Tjerk Hiddes, Tromp en Jacob van Heemskerck betrokken bij aanvallen op de Andamanen en Nicobaren, eilandgroepen ten noordwesten van Sumatra, en Sabang, een eiland net boven Sumatra.

In november 1944 arriveerde Hr. Ms. Van Galen (2) in Plymouth, Zuid-Engeland, voor onderhoud. Vanuit Plymouth opereerde het Nederlandse schip tijdelijk als onderdeel van de 8th Destroyer Flotilla tot het van februari tot en met juni 1945 in groot onderhoud ging op een commerciŽle werf in Southampton waarbij het schip gereed werd gemaakt voor diensten in Nederlands Oost-IndiŽ. Op 19 februari nam LTZ 1 F.L. Capel tijdelijk het commando over van commandant Burghard totdat LTZ 1 P.A. Mulock van der Vlies Bik op 20 april aangesteld werd als commandant van de torpedobootjager.

Op 23 augustus 1945 vertrok de Van Galen met oorlogsvrijwilligers naar Nederlands Oost-IndiŽ waar het schip hoofdzakelijk patrouillediensten verrichtte om de koloniale orde te herstellen in het door geallieerde troepen heroverde Nederlandse grondgebied. Begin 1947 keerde het oorlogsschip terug naar Nederland voor groot onderhoud en reeds in november van datzelfde jaar keerde de torpedobootjager terug naar de Oost. Nadat IndonesiŽ onafhankelijk geworden was, in december 1949, keerde de Van Galen weer terug naar Nederland. Na weer een onderhoudsperiode werd het schip gereedgemaakt om Hr. Ms. Evertsen (2) af te lossen in Korea waartoe het in maart 1951 vertrok. Na 54.000 zeemijlen te hebben gevaren onder de vlag van de Verenigde Naties, keerde de Van Galen op 21 juni 1952 terug in Den Helder. Nog enkele jaren nam het schip deel aan eskaderreizen vanuit Nederland waarna het in oktober 1956 uit dienst werd gesteld. Op 8 februari 1957 werd de afgeschreven torpedobootjager voor sloop verkocht aan de firma Rijsdijk te Hendrik Ido Ambacht.

Hr. Ms. Tjerk Hiddes

De tweede N-class destroyer die in Nederlandse dienst kwam, was Hr. Ms. Tjerk Hiddes die op 27 mei 1942 in dienst werd gesteld door LTZ 1 W.J. Kruys die betrokken was geweest bij het toezien op de afbouw van de jager. De opwerk- en trainingsperiode van de bemanning van de nieuwe Nederlandse aanwinst duurde tot halverwege juli en vond plaats vanuit Scapa Flow in samenwerking met de British Home Fleet. Op de 17e van die maand vertrok de torpedobootjager als konvooibegeleider via Zuid-Afrika naar Kilindini, Kenia, waar het schip ingedeeld werd bij de British Eastern Fleet. De levensloop van deze jager tijdens de Tweede Wereldoorlog liep vrijwel parallel met die van Hr. Ms. Van Galen (2). Echter in december 1942 was Hr. Ms. Tjerk Hiddes intensief betrokken bij het evacueren van geallieerde guerrillatroepen en vluchtelingen van het Portugees/Nederlandse eiland Timor (Slag om Timor).

Ook Hr. Ms. Tjerk Hiddes arriveerde eind 1944 in Engeland waar het schip tijdelijk deel uitmaakte van het vanuit Plymouth. Het schip verkeerde inmiddels in een slechte staat van onderhoud en tussen de konvooidiensten door waren regelmatig reparatie- en dokperiodes nodig. In januari 1945 vertrok het schip naar Greenock, bij Glasgow, voor verdere reparaties. Vanaf april 1945 werd de Tjerk Hiddes gereed gemaakt voor diensten in Nederlands Oost-IndiŽ op een commerciŽle werf in Dundee, Schotland. Deze grote onderhouds- en moderniseringsperiode duurde tot januari 1946 maar was nog niet helemaal compleet zodat verdere modernisering werd voortgezet bij Wilton Fijenoord te Schiedam.

Op 9 april 1946 vertrok Hr. Ms. Tjerk Hiddes naar Nederlands Oost-IndiŽ maar nog op de Noordzee bleek de stuurboordturbine zulke hevige trillingen te veroorzaken dat verder varen niet verantwoord was. De turbine moest vervangen worden wat uiteindelijk pas gebeurde bij Werkspoor in Amsterdam waar een, uit Engeland overgebrachte, nieuwe turbine geplaatst werd. Dit duurde tot juni 1947 waarop de torpedobootjager op de 2e van die maand weer vertrok richting de Oost en arriveerde te Tandjong Priok, Batavia, Java, op 17 juli 1947. In oktober 1949 keerde het schip terug in Nederland en ging in onderhoud wat een jaar in beslag zou nemen. Op 26 februari 1951 werd de torpedojager uit dienst gesteld omdat het schip verkocht was aan de Republiek Indonesia. De overdracht vond plaats op 1 maart van dat jaar waarna het schip in Indonesische dienst werd gesteld als Gadjah Madah. Ruim twee weken later liep het schip al aan de grond bij het verlaten van de haven van Soerabaja en moest het bijna een jaar in reparatie. Omdat de Emergency Destroyer technisch gezien al opgevaren was, heeft de Indonesische marine veel problemen gekend om de Gadjah Madah in de vaart te houden. Uiteindelijk is het schip in 1961 gesloopt.

Definitielijst

Asdic
Engelse afkorting voor: Allied Submarine Detection Investigation Committee. Door de Britten gebruikt systeem om Duitse onderzeeŽrs op te sporen. ASDIC zond een elektronisch signaal en ving de echo van deze signalen op en zette deze om in geluid, de bekende 'ping'. ASDIC had maar een bereik van 1,5 zeemijl en er was een ervaren luisteraar nodig om een U-boot te onderscheiden van een school vissen.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
Radar
Engelse afkorting met als betekenis: Radio Detection And Ranging. Systeem voor het met elektromagnetische golven vaststellen van de aanwezigheid, afstand, snelheid en richting van voorwerpen als schepen, vliegtuigen, enz.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Tjerk Hiddes met naamsein G16 en camouflagekleuren tijdens de Tweede Wereldoorlog.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Van Galen (2) in de Oost.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Van Galen (2), terugkeer uit Koreaanse wateren in Den Helder, 21 juni 1952.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
09-12-2010
Laatst gewijzigd:
18-10-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.