Kampfgeschwader KG 200

Het heeft lang geduurd voor er ook maar iets duidelijk werd over de taken en de gevechtsacties van deze speciale eenheid. Ook nu nog wordt men bij onderzoek naar deze eenheid geconfronteerd met veel vraagtekens. Dit artikel, dat bij bekend worden van nieuwe feiten zeker zal worden aangevuld, probeert die feiten welke op dit moment bekend zijn, weer te geven. KG 200 werd opgericht op 20 februari 1944 met als doel het uitvoeren van geheime operaties zoals droppen van geheime agenten, verkenningsvluchten enz. Het lijkt vreemd dat zo laat in de Tweede Wereldoorlog pas door Duitsland aan de opbouw van een dergelijke eenheid werd begonnen. Het zal menigeen dan ook niet verbazen te lezen dat dit natuurlijk niet het geval was. Vanaf dat moment echter werden de verschillende Duitse Luftwaffe-eenheden, die zich met geheime operaties bezighielden, samengevoegd tot één eenheid. De geschiedenis hiervan gaat echter terug tot in het begin van de jaren dertig.

Geschiedenis:
Geheime operaties in de lucht werden door Duitsland al vanaf het begin van de jaren dertig uitgevoerd. In die tijd ging het vooral om verkenningsvluchten. Bijna alle burgervluchten door Duitse verkeersvliegtuigen hadden in die tijd als nevenopdracht het verzamelen van inlichtingen. Het was echter een verkenningspiloot uit de Eerste Wereldoorlog, kolonel Th. Rowehl, die de eerste stappen zette in de richting van het structureel verzamelen van informatie door luchtverkenningen. Met zijn eigen privévliegtuig begon hij in het begin van de jaren 30 met het uitvoeren van fotoverkenningsvluchten boven de grens met Polen. De hiermee opgedane ervaring in de jaren 1930 tot 1934 zette hij om in de oprichting van een eigen squadron, welke in de Luftwaffe werd opgenomen als 5e Vliegende Inlichtingeneenheid.

In de daaropvolgende jaren vloog deze eenheid verkenningsvluchten hoog boven Europa en Afrika. Door haar connecties met de Duitse Abwehr raakte de eenheid echter in diskrediet bij Hitler.
In 1942 werd echter onder leiding van een specialist in het droppen van geheim agenten, kapitein Karl Gartenfeld, een eenheid opgericht onder de aanduiding 2e Testeenheid.
Door de vele successen groeide deze eenheid uit tot vier squadrons in 1944 en werd in maart 1944 samengevoegd met de 1e Testeenheid tot de eerste groep binnen het op 20 februari 1944 opgerichte Kampfgeschwader 200.

Organisatie:
De eerste commandant van KG 200 werd Leutnant-kolonel W. Baumbach. De leiding over de eerste groep ging naar Major A. Koch.

KG 200 was onderverdeeld in een aantal groepen naar gelang de rol die deze groep speelde. I/KG 200 hield zich bezig met geheim agenten. Deze groep bestond uit drie squadrons. 1./KG 200 vloog de langeafstandmissies, 2./KG 200 de korte afstand en 3./KG 200 verzorgde het transport en training en hield zich bezig met maritieme operaties. De tweede groep, II/KG 200 hield zich bezig met ondersteunende taken zoals radar verstoren, padvinderopdrachten en de beroemde Mistel-operaties.
Op 10 januari 1945 kreeg de KG 200 versterking met een 3e Gruppe, de III/KG 200 bestaande uit 4 squadrons.

Dit was in november 1944 al voorzien, waardoor na toevoeging van III/KG 66 als II/KG 200 de oorspronkelijke II/KG 200 werd omgevormd tot IV/KG 200.
Voorts kende de KG 200 nog een Versuchskommando (experimentele eenheid), een Industriestaffel (proefvliegeenheid) en Ergänzungs- und Ausbildungsstaffel (reserve-eenheid)
Als kenmerk droeg de eenheid de aanduiding A3- in haar vliegtuigcodering.

I/KG 200:
De 1e Gruppe werd rechtstreeks geformeerd uit de voormalige Gruppe Gartenfeld. Deze eenheid was geformeerd in november 1943, waarschijnlijk in Bergamo. De eenheid was vooral opgericht voor het droppen van agenten boven Noord Afrika. De eenheid kende drie squadrons, welke integraal overgingen naar KG 200. Op vliegbasis Finow vormden deze eenheden de eerste drie squadrons voor de KG 200. In mei 1944 werd 1./KG 200 hernoemd tot 4./KG 200 en werd een nieuwe 1./KG 200 geformeerd. De 1e Gruppe I/KG 200 bestond toen dus uit: 1./KG 200, 2./KG 200, 3./KG 200 en 4./KG 200.
De laatste verandering vond plaats in januari 1944 toen 4./KG 200 weer werd omgevormd tot 13./KG 200 en werd toegevoegd aan de 4e Gruppe IV/KG 200
De thuisbasis van de I/KG 200 was Finow.

1./KG 200 voerde haar langeafstandoperaties voornamelijk van de thuisbasis uit met vele vliegtuigtypen. De belangrijkste waren: Focke-Wulff Fw 200c, Junkers Ju 290a, Junkers Ju 252a, Junkers Ju 352a en Junkers Ju 52/3m en de Arado Ar 232.
De Arado Ar 232 werd gebruikt voor onder andere operatie Zeppelin. Met behulp van de Arado Ar232b dacht men een perfect toestel te bezitten om een uiterst geheime operatie uit te voeren met als doel het ombrengen van niemand minder dan Josef Stalin.
Met behulp van dit toestel werd in september 1944 werkelijk een poging gewaagd door het trachten af te zetten van twee geheim agenten nabij Moskou met als opdracht Stalin te vermoorden. De geschiedenis heeft aangetoond dat deze poging is mislukt.

2./KG 200 had haar hoofdkwartier eveneens op Finow, maar vloog voornamelijk vanaf de bases Olga (Frankfurt am Main en Stuttgart), Carmen (Bergamo), Klara (plaats onbekend) en Toska (plaats onbekend). Door deze eenheid werden vele typen gebruikt waaronder Junkers Ju 52/3m, Junkers Ju 88, Junkers Ju 188, Dornier Do 217, Consolidated B-24 en Boeing B-17.
Alle vier bases waren topgeheim en moesten er overdag uitzien als verlaten kleine vliegvelden. In feite waren het volledig operationele bases, van waaruit uiterst geheime operaties werden uitgevoerd. Het gebruik van buitgemaakte en weer operationeel gemaakte geallieerde bommenwerpers was noodzakelijk omdat men vaak lange tijd in de lucht moest kunnen blijven bij het droppen van agenten en pas weer op de basis kon landen als er geen vijandelijke vliegtuigen in de buurt waren. De B-17 en B-24 bommenwerpers waren veel beter geschikt voor deze taken dan elk ander Duits toestel.

3./KG 200 vloog vanaf Rügen (na maart 1945 Flensburg) met Arado Ar 196, Dornier Do 18, Dornier Do 24, Heinkel He 59, Heinkel He 115, Blohm und Voss Bv 138 en Blohm und Voss Bv 222. Hiermee werden vooral geheim agenten afgezet in kustgebieden van bijvoorbeeld Engeland.

4./KG 200 trainde op Finow met onder andere Arado Ar 96, Messerschmitt Bf 108 en Bücker Bü 181.

II/KG 200:
De 2e Gruppe werd geformeerd vanuit de Transport Kolonne der Luftwaffe XI Ost in mei 1944. De Gruppe bestond uit drie squadrons, 5./KG 200, 6./KG 200 en 7./KG 200.
In november werd de II/KG 200 omgedoopt tot IV/KG 200 en werden de squadrons omgenummerd tot respectievelijk 15./KG 200, 14./KG 200 en 16./KG 200. De Gruppe kwam toen te staan onder het commando van Hauptmann Rudat. De nieuwe Gruppe II/KG 200 werd geformeerd uit Kampfgeschwader 66.
Voor november 1944 had II/KG 200 haar basis in Dedelsdorf en vloog men onder andere met Focke Wulf Fw 190f/ Fieseler Fi 103r (5./KG 200), Gotha Go 242, DFS 230, Heinkel He 111 en Junkers Ju 52/3m.

Na november 1944 werd III/KG 66 omgevormd tot II/KG 200 op haar thuisbasis Burg. De omvorming hiertoe was een direct gevolg van de operaties met de Mistel.
5./KG 200 werd geformeerd uit 7./KG 66 als padvindergroep vliegend vanuit Grove met Junkers Ju 88s en later als langeafstandverkenners met de Ju-90 en Ju-290.
6./KG 200 vloog de eigenlijke Mistel combinaties vanuit Burg met de Mistel 1/3.
7./KG 200 was de training- en reserve-eenheid en vloog vanuit Kolberg met de Mistel S1/S2.
Op 24 juni 1944 werden de eerste Mistel-operaties ingezet. De Mistel was eigenlijk niet meer dan een met explosieven gevulde oude bommenwerper, die met een jachtvliegtuig op haar rug (Messerschmitt Me 109 of Focke Wulf Fw 190) naar haar doel werd gevlogen en daar werd gedropt. Aldus werd een zeer zware bom verkregen, welke door ruim 20 meter beton en 8 meter staal kon boren.

De belangrijkste wapenfeiten van KG 200 met de Mistel was de vernieling van de brug over de Oder bij Goeritz, voordat de geallieerden deze konden oversteken. Hiertoe was eerst op 6 maart 1945 eerst een treffer geplaatst met een H2-293 geleide bom en twee dagen later werd de brug met vijf Mistels totaal vernield.

III/KG 200:
Op de basis Berlin-Staaken werd op 10 januari 1945 het Schlachtgeschwader I/SG 5 omgevormd tot III/KG 200 en uitgerust met de Focke Wulf Fw 190f-8. De 3e Gruppe onder commando van Major H. Viedebantt, bestond uit vier squadrons, 9./KG 200, 10./KG 200, 11./KG 200 en 12./KG 200. De eenheden vlogen respectievelijk vanaf Berlin-Staaken, Stavanger/Sola en aan het eind van de oorlog vanaf diverse resterende vliegvelden. Alleen 11./KG 200 heeft gedurende haar gehele bestaan gevlogen vanaf de vliegbasis Twente.
De eenheid zou gespecialiseerd worden in operatie in de Focke Wulf Fw 190f-8 bewapend met torpedo's. Deze taak heeft de Gruppe echter nooit werkelijk uitgevoerd en is vooral als jachteenheid ingezet tegen geallieerde bommenwerperformaties.

IV/KG 200:
Na aanvang van de Mistel-operaties, waarvoor III/KG 66 werd omgevormd tot II/KG 200, werd de vroegere Gruppe omgezet in IV/KG 200. 4./KG 200 werd hieraan toegevoegd als
13. KG 200. De overige eenheden werden 14./KG 200 (uit 6./KG 200), 15./KG 200 (uit 5./KG 200) en 16./KG 200 (uit 7./KG 200). De bases waarvandaan werd gevlogen waren Prenzlau en later Vandel. Tijdens het verblijf van de Gruppe in Vandel vloog 14./KG 200 vanaf Vaerlöse bij Kopenhagen. Deze Gruppe zou zich bezig hebben gehouden met het trainen van de bijna honderd zelfmoordpiloten voor de door Reichenberg tot bemande bom omgebouwde V-1's.

Overigen:
Het Versuchskommando werd in december 1944 op Garz/Usedom geformeerd uit het Erprobungskommando36. Deze eenheid had veel ervaring opgedaan met de Fritz X-zweefbom en de Henschell HS 293a raket.
De Industriestaffel werd in januari 1945 geformeerd uit de 3./KG 101 wat oorspronkelijk een bommenwerp- en padvinder-schooleenheid was.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog

Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant, op den duur versterkt door Italië en de Verenigde Staten (de zogeheten Triple Entente), en Duitsland, Italië, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (Triple Alliance). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.

geallieerden

Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, Italië en Japan gedurende WO 2.

Luftwaffe

Duitse luchtmacht.

operatie Zeppelin

Geallieerd plan om de Duitsers de illusie te wekken, dat er in het voorjaar van 1944, amfibische landingen in Zuid-Frankrijk en de Balkan zouden plaatsvinden.

radar

Engelse afkorting met als betekenis: Radio Detection And Ranging. Systeem voor het met elektromagnetische golven vaststellen van de aanwezigheid, afstand, snelheid en richting van voorwerpen als schepen, vliegtuigen, enz.

raket

Een door naar achter gerichte reeks ontploffingen voortbewogen projectiel.

torpedo

Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.