Zware tank IS-serie

Inleiding

IS-1 model 1943

In de tussentijd werd in januari 1943 een Tiger tank bij Leningrad veroverd op de Duitsers en deze werd naar Moskou gebracht voor een technische inspectie. De vernietigende conclusie die de Sovjets uit deze inspectie trokken was dat er een compleet nieuwe zware tank nodig was om de generatie zware Duitse tanks van nu en die van de toekomst het hoofd te kunnen bieden. Aan generaal Kotin (die ook het bureau leidde dat bezig was met de ontwikkeling van de KV-85) werd het bevel gegeven om met een concept te komen van een nieuwe zware tank. Kotin splitste het ontwerpteam in tweeën en gaf het eerste team de opdracht om door te gaan met de ontwikkeling van de verbeterde versie van de KV-tank en beval het tweede team (bureau “IS” naar Joseph V. Stalin vernoemd) om met een prototype van een nieuwe zware tank te komen. Bureau “IS” werd geleid door Nikolai Shashmurin en bestond uit een aantal ervaren ontwerpers, zoals: A.S. Yermolayev, L. Sychev en N. Rybin. Het nieuwe tankproject werd de codenaam “izdeliye 237” (object 237) gegeven.

In de eerste fase van het ontwerpproces werd de veroverde Tiger tank blootgesteld aan vuur van het 76mm tankkanon (gebruikmakend van nieuwe ammunitie), de 122mm houwitser, het 85mm 52-K model 1939 luchtafweerkanon en het 122mm korpskanon. Zowel het 85mm 52-K model 1939 luchtafweerkanon als het 122mm korpskanon scoorden goed tegen de bepantsering van de Tiger en er werd onmiddellijk bevel gegeven aan het Centrale Artillerie Ontwerp Bureau van generaal F. Petrov in Sverdlovsk om te experimenteren met 85mm luchtafweergeschut in tanks. Het ontwerp van de ‘izd. 237’ was een combinatie van de KV-13 (het prototype voor de KV-85) en de KV-1S met toevoegingen van nieuwe technische elementen. Zo werd er een geschutskoepel gebruikt die vrijwel identiek was aan die van de KV-S maar die wel voorzien was van een dikkere bepantsering en een verbeterd gezichtsveld. De romp was grotendeels afkomstig van het ontwerp van de KV-13 prototype, maar dan wel met een gemoderniseerde motorruimte en een meer betrouwbaar versnellingsmechanisme. Het “IS” bureau begon in juni 1943 met de prototype fase van de ‘izd.237’. Met de introductie van de Duitse Panther tank in de zomer van 1943 bereikte de roep om betere en zwaardere tanks bij de Sovjets een climax. Aangezien de nieuwe ‘izd. 237’ zware tank niet voor het einde van het jaar klaar kon zijn werd er een noodmaatregel ondernomen door de nieuwe tankkoepel die oorspronkelijk ontwerpen was voor de ‘izd. 237’ te plaatsen op een KV-1S romp. Het resultaat kreeg de naam: KV-85. De KV-85 was dus praktisch gezien een tijdelijke oplossing om de technische kloof gedeeltelijk te verkleinen tussen het Duitse en Rode Leger totdat de ‘izd. 237’ (de toekomstige ‘IS-85’) op het strijdtoneel verscheen.

In augustus 1943 werden zowel de KV-85 als de ‘izd.237’ gedemonstreerd in aanwezigheid van Stalin en de leden van de GKO op de Kubinka testbasis. Stalin gaf het bevel om meteen met de productie van de KV-85 te beginnen en om de ‘izd.237’ zo snel mogelijk klaar te stomen voor productie. Pogingen om de ‘izd.237’ productieklaar te maken begonnen in september 1943 maar ondervonden vertraging vanwege problemen met het chassis en met de verbeterde wielophanging. Daarnaast werd de productie van de izd.137 vertraagd omdat het net ontwikkelde D-5T 85mm kanon teleurstellende resultaten behaalde tijdens schiettesten op buitgemaakte Tiger tanks in Chelyabinsk. De ingenieurs van het bureau “IS” moesten dus op zoek naar een betere bewapening voor de izd.237 tank. In eerste instantie werd overwogen om het net ontwikkelde D-10 100mm kanon te gebruiken, maar aangezien het kanon nog niet gemaakt en getest was en het kaliber voorheen nog onbekend was in het Rode Leger, zou de ammunitietoevoer een groot probleem kunnen worden. De klok begon te tikken en de Sovjets konden het zich niet permitteren dat ze in deze cruciale periode op technisch gebied overschaduwd begonnen te raken door de vijand. Het 122mm korpsgeschut was reeds in gebruik bij het Rode Leger, dus werd dit kaliber gekozen als primaire bewapening voor het nieuw ontwerp: de izd.240.

In november 1943 werden de eerste IS-85 zware tanks (de door Stalin in augustus 1943 toegewezen naam voor de izd.237) geproduceerd en tegelijkertijd werd het project voor de ontwikkeling van de izd.140 goedgekeurd.

Het volgende schema geeft een overzicht van de IS-85/IS-1 productieaantallen per jaar:

De eerste IS-1 model 1943 tanks verschenen in september 1943 aan het front in de Oekraďne en werden ingedeeld bij de 1e, 8e en 13e Speciale Garde Zware Tank Doorbraak Regimenten. Meteen werd al duidelijk dat de tank kwetsbaar was voor Duitse lange afstandsgeschut. Dit geschut penetreerde niet altijd de bepanstering van de IS-1, maar de inslagen veroorzaakten wel vaak splintervorming in de tank waardoor de bemanning gewond raakte. De IS-1 tanks waren in de lente van 1944 verwikkeld in de zware strijd bij Starokonstantinov, Korsun-Shevshenkovskiy en Fastov station west in Kiev. Het 1e Speciale Garde Zware Tank Doorbraak Regiment was het eerste regiment dat met IS-1 zware tanks verwikkeld raakte in gevechten met Tiger tanks (503. Schwere Panzerabteilung) bij Starokonstantinov op 4 maart 1944. Het 85mm kanon van de IS-1 bleek echter niet optimaal te werken tegen de bepantsering van de Tiger. In het midden van 1944 werden alle IS-1’s teruggeroepen naar de fabriek om geconverteerd te worden tot IS-2 Stalin tanks.

Technische specificaties