Scheepstra, Liepke

Bevrijding van Fredrik Slomp uit ‘de Koepel’ in Arnhem (11 mei 1944)

Op 1 mei 1944 werd Fredrik Slomp, de leider van de LO, tijdens een routinecontrole op straat in Ruurlo door twee marechaussees aangehouden en naar het politiebureau in Lochem gebracht. Door zijn valse persoonsbewijs kwamen zij echter niet te weten wie hij werkelijk was. Hij werd door hen vervolgens naar de beruchte Koepelgevangenis in Arnhem vervoerd. Regelmatig kwam de SD, de Duitse veiligheidsdienst, hier gevangenen halen om die in hun hoofdkwartier aan de Utrechtsestraat te verhoren. Tijdens deze verhoren werden de gevangenen vaak zwaar mishandeld en gefolterd, zo zwaar zelfs dat bijna niemand het volhield om te blijven zwijgen. De SD kon er op deze manier achterkomen wat voor vlees men in de kuip had.

Slomp moest om twee redenen worden bevrijd. Hij had er met zijn organisatie voor gezorgd dat er duizenden mensen konden onderduiken, die daardoor aan gevangenschap en vaak aan een zekere dood ontkwamen. Daarnaast wist hij zo veel over de LO, dat als hij zou doorslaan de gehele organisatie onherstelbare schade zou lijden.

Liepke Scheepstra kreeg als leider van de LKP-Oost de verantwoordelijkheid om een plan te maken, dat de basis zou vormen voor de bevrijding van Fredrik Slomp. De eerste stap daarbij was het verkrijgen van informatie over de Koepelgevangenis en over Slomp. Dit lukte met behulp van iemand die vaak binnen ‘de Koepel’ kwam en die ‘goed’ (dat wil zeggen anti-Duits) was, namelijk de 34 jaar oude gevangenisleraar en bibliothecaris Joop van Veldhoven. Via hem probeerde Scheepstra te weten te komen waar de verzetsdominee precies zat. Pas op de ochtend van 3 mei was Joop van Veldhoven in staat om te kijken of dominee Slomp ook in ‘de Koepel’ zat. Hij vond zijn naam in het gevangenenregister met het celnummer erbij en hij gaf die vitale informatie nog diezelfde ochtend door aan Scheepstra.

Scheepstra en zijn kameraden wisten toen wat hen te doen stond en daarom werd er in allerijl begonnen met de voorbereidingen. Dit gebeurde vooral in het pension ’t Hemeldal in de bossen van Oosterbeek. Dit pension was eigendom van verzetsman Evert (Eef) Zwarts, die een oom was van de gebroeders Boven. Deze twee jonge mannen zaten in de provinciale leiding van de LO-Gelderland en daarmee was ‘t Hemeldal een brandpunt van het verzet. In overleg met de gebroeders Boven besloot Scheepstra om zowel geharde leden van de Twentse KP als van de Utrechtse KP in te zetten. Er werd een plan bedacht waarin enkele KP’ers verkleed als marechaussees een ‘arrestant’ bij ‘de Koepel’ kwamen brengen. Op deze manier zouden ze de gevangenis binnendringen.

Het tijdstip voor de overval werd gepland op vrijdagavond 12 mei. Maar op donderdagmiddag 11 mei kregen de KP’ers en Scheepstra de schrik van hun leven. Joop van Veldhoven had namelijk opgevangen dat Fredrik Slomp de volgende dag op transport zou gaan naar de gevangenis in Scheveningen (het “Oranjehotel”). Directe actie was dus noodzakelijk. Na een korte vergadering gingen de bevrijders ‘s avonds onder begeleiding van Scheepstra op weg naar ‘de Koepel’. Daar aangekomen gingen twee ‘marechaussees’ met hun ‘arrestant’ naar de poort en zij werden binnengelaten. Ze lieten de deur openstaan, zodat er nog meer KP’ers binnen konden komen. In korte tijd werden de aanwezige bewakers gevangen genomen en onder schot gehouden. Andere KP’ers gingen op zoek naar Fredrik Slomp, die ze al snel vonden in cel 56. Tijdens de bevrijdingsoperatie werd uit cel 85 ook nog de leider van de LO-Hengelo Henk Kruithof bevrijd. Buiten stond Scheepstra op wacht om bij eventueel onraad zijn kameraden te waarschuwen, en hen daardoor kans te geven om weg te komen.

De gehele actie werd binnen een paar uur uitgevoerd en verliep vlekkeloos. De betrokken verzetsmensen vertrokken naar verschillende adressen en Scheepstra ging met enkele anderen naar ‘t Hemeldal’ om de balans op te maken. Aan de Duitsers, die een belangrijke troef in handen hadden gehad om van alles te weten te komen over de LO en de LKP, werd door deze bevrijdingsoperatie een zware slag toegebracht. Scheepstra kon terugkijken op een zeer geslaagde actie. Maar naderhand bekroop hem toch het gevoel dat er nog veel meer mensen bevrijd hadden kunnen worden. Deze gedachte liet Scheepstra en de zijnen niet los.

Definitielijst

onderduiken
Het verstoppen voor de vijand.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Portret van dominee Frits Slomp, alias Frits de Zwerver, mede-oprichter van de LO (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers).
(Bron: Beeldbank WO2)


De Koepelgevangenis in Arnhem in 2010.
(Bron: Wikimedia Commons)

Informatie

Artikel door:
David Izelaar
Geplaatst op:
28-11-2011
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.