Onderzeebootmoederschip Hr. Ms. Colombia

Gedurende het verdere verloop van 1941 bleef Hr. Ms. Colombia in Dundee. Omdat de Nederlandse onderzeeboten Hr. Ms. O 22 en Hr. Ms. O 13 respectievelijk in november 1940 en juni 1941 verloren waren gegaan en Hr. Ms. O 21, Hr. Ms. O 23 en Hr. Ms. O 24 vanaf begin 1941 waren gestationeerd in Gibraltar, verleende de Colombia eind 1941 assistentie en service aan Hr. Ms. O 14, diverse Britse onderzeeboten en de Franse onderzeeboten Minerve en Rubis.

Op 5 januari 1942 verliet Hr. Ms. Colombia Dundee met als eindbestemming Nederlands Oost-IndiŽ. Van 7 tot en met 10 januari lag het nieuwe onderzeebootmoederschip eerst nog voor anker nabij Greenock op de rivier de Clyde. Hier werden torpedo`s geladen terwijl zich bovendien een detachement van de Prinses Irene Brigade inscheepte. Op 10 januari lichtte de Colombia het anker en vertrok naar de verzamelplaats van een groot konvooi bestaande uit 25 koopvaardijschepen. Op 12 januari sloot de Colombia zich aan bij het konvooi dat zich tussen Schotland en Noord-Ierland bevond en begeleid werd door zeven Britse torpedobootjagers en de lichte Nederlandse kruiser Hr. Ms. Jacob van Heemskerck. Tijdens het eerste traject van de reis, dat via Freetown, Sierra Leone, naar Kaapstad in Zuid-Afrika ging, werd het troepentransportschip Llanibby Castle door een Duitse U-boot getorpedeerd waarbij het roer en het achterschip zwaar beschadigd raakten. Desondanks kon het schip, sturend met de schroeven, zonder escorte, ontkomen naar Gibraltar. De Aagtekerk, een Nederlands koopvaardijschip in het konvooi had kans gezien de Duitse onderzeeboot te rammen, maar deze liep slechts lichte schade op. Het konvooi bereikte zonder verdere problemen Kaapstad. Hr. Ms. Colombia ging vervolgens alleen door en bereikte op 4 maart Colombo, de hoofdstad van Ceylon, het huidige Sri Lanka.

Omdat de geallieerde vloot in de Javazee in de nacht van 27 op 28 februari 1942 verslagen was en de Japanners inmiddels Java, als laatste geallieerde bolwerk in Nederlands Oost-IndiŽ, hadden bezet, werd besloten dat Colombo de nieuwe basis voor Hr. Ms. Colombia zou worden. Het Nederlandse onderzeebootmoederschip kwam, net als alle andere Nederlandse oorlogsschepen die gestationeerd waren in Colombo onder Brits operationeel bevel te staan als onderdeel van de Britse Eastern Fleet onder commando van Admiral Sir James Somerville. In het overvolle Colombo, waar steeds meer ontkomen geallieerde schepen binnenliepen, was de Colombia een ware uitkomst voor de Nederlandse onderzeeboten. Hr. Ms. K XIV, Hr. Ms. K XI en Hr. Ms. O 19 meerden achtereenvolgens af langszij het Nederlandse onderzeebootmoederschip. De Colombia kon service en luxe faciliteiten, zoals een echt bed en een eetsalon, bieden aan de vermoeide bemanningsleden, privileges die na het wegvallen van de Nederlandse marinebasis te Soerabaja op Java nergens anders meer te vinden waren.

De Nederlandse onderzeeboten die langszij de Colombia lagen moesten enkele reparaties ondergaan die niet door de bemanning van het Nederlandse onderzeebootmoederschip uitgevoerd konden worden. Daarom vertrokken de drie onderzeeboten naar een werf in Bombay, Brits IndiŽ. Ook de zojuist in Colombo gearriveerde Nederlandse onderzeeboot Hr. Ms. O 23 werd naar Bombay gezonden. Hr. Ms. Colombia werd eveneens naar de haven in Brits IndiŽ gezonden om te fungeren als werk- en logementschip. Op 13 mei 1942 verliet de Colombia de haven van Colombo onder escorte van de oude Britse torpedobootjager HMS Scout. De Commandant Zeemacht (CZM) in de Oost, vice-admiraal Conrad Helfrich, maakte de reis mee op het in zijn eigen woorden ďprachtige en comfortabele schipĒ.

Het verblijf van Hr. Ms. Colombia in Bombay was slechts van korte duur. De Britse Eastern Fleet kampte met een ernstig tekort aan reparatie- en moederschepen en het Britse onderzeebootmoederschip in Colombo, HMS Lucia, was door een Japanse bom beschadigd en moest in reparatie. Daarom riep Admiral Somerville de Colombia naar Kilindini bij Mombasa in Kenia waar het grootste deel van de Eastern Fleet inmiddels gestationeerd was. De Britse vloot was uitgeweken naar de haven in Kenia omdat Ceylon regelmatig gebombardeerd werd door Japanse vliegtuigen die afkomstig waren van vliegdekschepen. Vice-admiraal Helfrich protesteerde tegen deze beslissing. Zoals hij later in zijn memoires schreef: ďik voelde er niets voor Colombia uit veilig Bombay te halen en wat zou men later met het schip doen?Ē De bezwaren van Helfrich werden door Somerville echter niet gehonoreerd en op 20 juli 1942 vertrok Hr. Ms. Colombia uit Bombay, geŽscorteerd door Hr. Ms. K XV en Hr. Ms. O 19. Op 8 augustus liepen de Nederlandse schepen behouden de haven in Kenia binnen.

In Kilindini bleek echter al gauw dat het niet de bedoeling was om Hr. Ms. Colombia in Kenia te stationeren maar in East-London, in het zuidoosten van Zuid-Afrika. Tien dagen na haar aankomst in Kenia vertrok de Colombia naar East-London waar het onderzeebootmoederschip op 24 augustus aankwam. In de Zuid-Afrikaanse haven kreeg de Colombia de taak om als moederschip te fungeren voor geallieerde onderzeeboten die op weg waren van Europa en de Verenigde Staten naar de Indische Oceaan en vice versa. Tot januari 1943 kwamen Hr. Ms. K XIV, Hr. Ms. K XV en Hr. Ms. O 19 op weg naar Europese werven voor groot onderhoud, Hr. Ms. O 21 en Hr. Ms. O 24 op weg naar Colombo en drie Britse onderzeeboten van de Truant-klasse langszij Hr. Ms. Colombia. Het Nederlandse schip verrichtte verder nuttig werk ten behoeve van de in East-London gestationeerde Britse korvetten en mijnenvegers. Verder werden de M 73 en de M 74, gewapend met dieptebommen, ingezet bij de verdediging van de haven.

Definitielijst

kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.
U-boot
Duitse benaming voor onderzeeboot. Duitse U(ntersee)-boten hebben tot in mei 1943 een belangrijke rol gespeeld in de oorlogvoering. Ook veel vracht- en passagiersboten werden door deze sluipmoordenaars van de zee getorpedeerd en tot zinken gebracht.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Colombia in marinegrijs.
(Bron: Kombuispraat)


Hr. Ms. Jacob van Heemskerck maakte deel uit van het escorte van Hr. Ms. Colombia op weg naar de Oost.
(Bron: Courtesy of M. Thijs)


Hr. Ms. O 23 was ťťn van de Nederlandse onderzeeboten waaraan Hr. Ms. Colombia service verleende.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
04-06-2012
Laatst gewijzigd:
12-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.