Sandberger, Martin

Benoeming tot commandant van Sonderkommando 1a

Behalve in Gotenhafen was Sandberger in het begin van de oorlog ook elders verantwoordelijk voor het Duitse hervestigingsbeleid. Begin 1940 werden 160 Joden uit het district Schneidemühl in West-Pruisen (tegenwoordig Piła in het noordwesten van Polen) naar Lublin gedeporteerd, nadat Sandberger midden januari daarop aangedrongen had, zodat Baltische Duitsers zich in Schneidemühl konden vestigen. In mei 1940 werd Sandberger naar de Elzas overgeplaatst, tegelijk met zijn mentor Gustav Adolf Scheel die hier benoemd was tot bevelhebber van de SD en Sipo en Sandberger had aangewezen als medewerker.

Eind april 1941 kreeg Sandberger van SS-leider Heinrich Himmler nog de opdracht om zich bezig te houden met de coördinatie van de verwijdering van Slovenen uit de regio Untersteiermark in het noordoosten van Slovenië. Maar die zomer nam zijn carrière een andere wending, toen hij benoemd werd tot commandant van Sonderkommando 1a in Einsatzgruppe A. De Einsatzgruppen waren speciale eenheden van het Reichssicherheitshauptamt die tijdens de Duitse invasie van de Sovjet-Unie belast waren met het veiligstellen van het gebied achter het front, wat in de praktijk neerkwam op het executeren van functionarissen van de communistische partij, partizanen en andere vermeende vijandelijke elementen. Het voornaamste doelwit waren de Sovjet-Joden, aanvankelijk enkel volwassen mannen maar later ook vrouwen en kinderen. De massamoord op de Joden begon dan ook niet in de vernietigingskampen, maar met massa-executies door de Einsatzgruppen aan het Oostfront.

Sandberger werd naar eigen zeggen al in het voorjaar van 1941 ingelicht over de aanstaande aanval op de Sovjet-Unie door SS-Brigadeführer Bruno Streckenbach, die als chef van Amt I in het RSHA verantwoordelijk was voor de rekrutering en opleiding van de manschappen voor de Einsatzgruppen. Ongeveer twee weken voorafgaand aan operatie Barbarossa vertrok Sandberger naar Pretzsch in de tegenwoordige deelstaat Sachsen-Anhalt. Op de daar gevestigde grenspolitie-academie werden de leden van de Einsatzgruppen voorbereid op hun taak. Meerdere aanwezigen, inclusief Sandberger, verklaarden na de oorlog dat ze in Pretzsch geïnformeerd werden over Hitlers bevel om alle Joden in de Sovjet-Unie te vermoorden. Veel historici betwisten echter dat een dergelijk besluit toen al genomen was. Zij concluderen dat Sandberger en zijn collega’s zich ten gunste van hun verdediging verscholen achter dit bevel om hun eigen verantwoordelijkheid te ontkennen.

Elk van de vier Einsatzgruppen was tactisch gezien onderdeel van de verschillende invasielegers met bijbehorend operatiegebied. Voor Einsatzgruppe A, waartoe Sandbergers Sonderkommando 1a behoorde, was dat Heeresgruppe Nord waarvan het operatiegebied zich uitstrekte van de Baltische staten en Wit-Rusland tot Leningrad. De commandant van Einsatzgruppe A (en dus Sandbergers superieur) was SS-Brigadeführer Franz Walter Stahlecker, ook een in Tübingen opgeleide jurist. Sandbergers Sonderkommando was ingedeeld bij de 18. Armee (onderdeel van Heeresgruppe Nord), die actief was tussen de Bocht van Riga en het Peipusmeer op de grens tussen Estland en Rusland. Hij had 105 man tot zijn beschikking, afkomstig uit de verschillende afdelingen van het RSHA, waaronder 18 man uit de Gestapo, 11 uit de Kriminalpolizei en 8 uit de SD. Estland zou het belangrijkste werkgebied worden van Sonderkommando 1a en Sandberger zou hier vanaf 3 december 1941 tevens commandant van de Sicherheitspolizei en SD zijn. Het land was tussen de twee wereldoorlogen onafhankelijk geweest, maar was sinds augustus 1940 bezet door de Sovjet-Unie. Voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog woonden 4.500 Joden in Estland op een totale bevolking van 1 miljoen.

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.
invasie
Gewapende inval.
RSHA
Reichssicherheitshauptambt. De centrale inlichtingen en veiligheidsdienst van het Derde Rijk
Sipo
Sicherheitspolizei. Samenvoegingsverband (sinds 1936) van de Gestapo en Kriminalpolizei
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


SS-Brigadeführer Bruno Streckenbach. Sandberger zou door hem ingelicht zijn over de aanstaande invasie van de Sovjet-Unie.


Het slot in Pretzsch, waar de politieacademie gevestigd was waar Sandberger en zijn collega's werden voorbereid op hun taak in het Oosten.
(Bron: Doris Antony)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
14-07-2012
Laatst gewijzigd:
31-07-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.