Onderzoekings- en Bewakingsdienst Bovenrivieren

Lotgevallen van Hr. Ms. Tyr, Hr. Ms. Christiaan Cornelis en Hr. Ms. Cressy

Hr. Ms. Tyr, Hr. Ms. Christiaan Cornelis en Hr. Ms. Cressy bleven in de loop van 10 mei patrouillerend heen en weer varen op de Waal bij Nijmegen. Van tijd tot tijd werden Duitse vliegtuigen door de beide 12,7mm mitrailleurs van de Tyr onder vuur genomen, maar zonder succes. In de loop van de middag bleek dat de Nederlandse troepen het gebied langs het Maas-Waalkanaal en de Waal verlaten hadden. Die morgen waren de bruggen bij Nijmegen opgeblazen. Om te voorkomen dat de terugtocht zou worden afgesneden, besloot LTZ 1 Madsen om met zijn kleine vloot bij het invallen van de duisternis de Waal af te zakken.

Op 11 mei kwamen de drie schepen vroeg aan in Tiel waar nadere orders werden afgewacht. Na enige tijd ontving men telefonisch de order om naar Gorinchem op te stomen en vervolgens over het Merwedekanaal tot Meerkerk, waar de schepen zich bij de Commandant Groep Merwede, kolonel J. de Jong, moesten melden. In het begin van die avond werden de schepen doorgeschut in Gorinchem en gingen zij op weg richting Meerkerk. Dit was een lastige tocht omdat de oorlogsschepen in het nauwe kanaal steeds vastraakten en slechts met moeite hun doorvaart konden bewerkstelligen. De tocht bleek ook nog eens voor niets gemaakt te zijn want in Meerkerk kregen de schepen de opdracht om door hetzelfde nauwe Merwedekanaal terug te keren richting Gorinchem. Hr. Ms. Tyr en Hr. Ms. Cressy kregen de opdracht om de mijnversperring bij de stad aan de Waal te beschermen terwijl Hr. Ms. Christiaan Cornelis de opdracht kreeg om een mijnenveld bij het Brabantse Werkendam, enkele kilometers ten zuidwesten van Gorinchem, te bewaken. Op zondagmorgen 12 mei werden de drie schepen weer doorgeschut en hier scheidden hun wegen. De rivierkanonneerboot en de stoomsloep voeren stroomopwaarts en vatten post ter hoogte van Slot Loevestein en de torpedoboot zakte de Waal af naar Werkendam.

Hr. Ms. Tyr en Hr. Ms. Cressy bleven liggen bij Loevestein totdat zij in de avond van 14 mei van de commandant van de mijnversperring te horen kregen dat de wapens moesten worden neergelegd, alles ter plaatse moest blijven en dat er geen weerstand meer geboden mocht worden. Dit was een grote teleurstelling voor de bemanningsleden van de beide schepen. De volgende dag werden de orders echter bevestigd door kolonel J. de Jong, de commandant van Groep Merwede. Nu was men te laat om de schepen te vernietigen omdat de capitulatie al een feit was. Diezelfde dag nog kwam er een Duitse rivierpatrouille voorbij en vielen beide schepen onbeschadigd in handen van de bezetter. De bemanningsleden werden op 16 mei in krijgsgevangenschap afgevoerd.

Hr. Ms. Christiaan Cornelis, onder commando van luitenant-ter-zee der 3e klasse (LTZ 3) H. Aschmoneit, werd onderweg naar Werkendam teruggeroepen voor een speciale missie. Het met 12 ton munitie geladen motorschip De Twee Gezusters, dat op weg was van Gorinchem naar `s Gravendeel aan de Dordtse Kil, was vanaf de Moerdijkbrug onder vuur genomen. Aangezien de munitie hard nodig was, moest een nieuwe poging ondernomen worden, ditmaal onder escorte van de oude torpedoboot. De bemanning van de Christiaan Cornelis werd versterkt door vijf landmacht soldaten onder leiding van een 1e luitenant en daarna voer het schip over de Nieuwe Merwede richting het Hollands Diep waar de De Twee Gezusters lag te wachten. Bij het passeren van de Moerdijkbrug gebeurde niets en de twee schepen, het munitieschip voorop, voeren de Dordtse Kil op. Nog geen 500 meter verder werden de schepen door mitrailleurs vanaf de wal onder vuur genomen. Hr. Ms. Christiaan Cornelis werd meerdere malen getroffen en om aan nog meer treffers te ontkomen draaide de torpedoboot om en voer terug naar het Hollands Diep. Tijdens het draaien werd het kleine schip wederom meerdere malen geraakt door Duitse machinegeweerkogels. Daar de Duitsers hun aandacht vooral op het oorlogsscheepje richtten kon De Twee Gezusters de betrekkelijk veilige haven van Strijensas opzoeken. Het schip moest echter wel een zware tol betalen. De burgerschipper A. van Meeteren was tijdens de beschieting dodelijk getroffen. De lading van het motorschip kon echter in allerijl op enkele vrachtwagens geladen worden en bereikte tijdig haar bestemming.

De Christiaan Cornelis was zwaar beschadigd, maar kon toch het brede en betrekkelijk veilige water van het Hollands Diep bereiken. De hoofdstoomleiding en de telegraaf waren vernield en de stookplaat werd door de lekke leiding vol stoom geblazen, maar de stokers konden tijdig naar het open dek ontkomen. De overige bemanningsleden hadden dekking gevonden door zich plat op de dekken te laten vallen. Hierdoor waren er slechts enkele licht gewonden gevallen. Op het Hollands diep viel echter de stoomdruk geheel weg waardoor het schip stil kwam te liggen. Een sleepboot uit Numansdorp bracht de torpedoboot vervolgens in veiligheid. De volgende dag in Numansdorp bleek dat de schade te groot was om snel te herstellen en het oude schip moest als verloren worden beschouwd. Bovendien zou het silhouet van de torpedoboot luchtaanvallen uit kunnen lokken waarop besloten werd het schip te vernietigen. Het geschut werd gedemonteerd en overgedragen aan de plaatselijke Pontonniers terwijl alle overige zaken van enige waarde van boord werden gehaald. Daarna werd het schip op het Hollands Diep, tussen Numansdorp en Willemstad opgeblazen door haar eigen bemanning.

Definitielijst

capitulatie
Overeenkomst tussen strijdende partijen met betrekking tot de overgave van een land of leger.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Tyr, Hr. Ms. Christiaan Cornelis en Hr. Ms. Cressy bij Nijmegen in 1939.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De torpedoboot Hr. Ms. Christiaan Cornelis.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Cressy aanwezig bij een Scheldebeker zwemwedstrijd in 1938.
(Bron: Dutchfleet)


Hr. Ms. Tyr en Hr. Ms. Hefring in 1939.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De opgeblazen Waalbrug bij Nijmegen.
(Bron: Noviomagus)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-11-2012
Laatst gewijzigd:
18-04-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.