HeroÔsche strijd van de tanker Ondina en HMIS Bengal

De Ondina en HMIS Bengal

De motortanker Ondina was een modern Nederlands schip van Petroleum Maatschappij La Corona en op 1 augustus 1939 opgeleverd door de Nederlandsche Droogdok Maatschappij te Amsterdam. De 130 meter lange tanker had een standaard waterverplaatsing van 6.341 ton en beschikte over een 6-cilinder Werkspoor dieselmotor die een bescheiden vermogen leverde van 2.800 pk. De maximale snelheid van de Ondina was dan ook slechts 12 knopen. De maidentrip (eerste reis) van de Ondina, die in december 1939 begon, was al meteen een bijzondere. De tanker, onder commando van kapitein K. van der Kooi, moest in de Verenigde Staten, in vijf verschillende havens, vijf verschillende soorten smeerolie laden en afleveren in Groot-BrittanniŽ. Uit veiligheidsoverwegingen sloot hij zich op eigen initiatief aan bij een Brits-Frans konvooi dat vertrok uit de Oost-Canadese stad Halifax en de Ondina arriveerde behouden in Engeland. De Nederlandse regering werd hierdoor ernstig in verlegenheid gebracht omdat Nederland toen nog neutraal was. Het werd kapitein Van der Kooi dan ook niet in dank afgenomen dat hij de Nederlandse positie in het conflict in gevaar had gebracht. Omdat hij de lading veilig had afgeleverd en omdat de Nederlandse regering erkende dat hij gedreven was door bezorgdheid over zijn schip, bemanning en lading liep het met een sisser en een waarschuwing aan zijn werkgever af.

Tijdens de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog bleven de tankers van La Corona, en dus ook de Ondina, olieproducten vervoeren, maar niet meer naar en vanuit Europa. De tankers werden uitgerust met een kanon en enkele luchtafweermitrailleurs. De Ondina kreeg de beschikking over een Amerikaans 10,2cm kanon, dat op het achterdek werd geplaatst, met 40 stuks ammunitie en enkele machinegeweren. Begin november 1942 lag de Nederlandse tanker in Fremantle, aan de Australische westkust, na een lading olieproducten te hebben gelost. De volgende bestemming was de oliehaven Abadan in PerziŽ, het huidige Iran, aan de Perzische Golf. De tanker had als ballast enige honderden tonnen graan aan boord. In Fremantle werd de 33-jarige kapitein Willem Horsman de nieuwe gezagvoerder van de Ondina. De andere officieren aan boord en enkele anderen hadden eveneens de Nederlandse nationaliteit, maar de overige bemanningsleden waren Chinezen. De meeste artilleristen aan boord van de Ondina waren Britse en Australische marinemannen. De Ondina had ook een achterzeiler aan boord in de persoon van Able Seaman (matroos) Henry van de Royal Navy, die eigenlijk tot de bemanning van HMIS Bengal behoorde. Hij verscheen te laat in de haven van Fremantle om op te kunnen stappen op zijn schip dat vlak voor de Ondina vertrokken was. De Australische marine had hem daarna aan boord van de Nederlandse tanker gebracht en het was de bedoeling dat hij over zou stappen op zijn eigen schip zodra daar de gelegenheid voor was. In totaal waren er 56 bemanningsleden aan boord van de tanker.

De Ondina zou onderweg een eind begeleid worden door het nieuwe Bathurst-klasse korvet HMIS Bengal, dat bestemd was voor de Indiase marine. Er werden tijdens de Tweede Wereldoorlog 60 van dergelijke schepen gebouwd naar Australisch ontwerp. Vier van deze korvetten, die vaak ook mijnenvegers werden genoemd omdat zij ook over mijnenveegtuig beschikten, waren gebouwd in het kader van het Commonwealth Government`s Shipbuilding Programme voor de Indiase marine. Brits-IndiŽ was toen nog een kolonie van Groot-BrittanniŽ en daardoor automatisch lid van het Britse Gemenebest. De vier schepen die voor India werden gebouwd waren HMIS Madras, HMIS Punjab, HMIS Bombay en HMIS Bengal. Dit laatste schip werd op 8 augustus 1942 in dienst gesteld door commandant Lieutenant Commander W.J. Wilson van de Royal Navy Reserve (RNR).

De korvetten van de Bathurst-klasse hadden oorspronkelijk een standaard waterverplaatsing van 650 ton, maar tijdens de oorlog werden de schepen volgestopt met extra apparatuur, munitie en dieptebommen zodat ze volbeladen een waterverplaatsing hadden van ruim 1.000 ton. De schepen beschikten over een triple expansie stoommachine die 2.000 pk opleverde. De maximale snelheid van de korvetten was volgens het ontwerp 15 knopen, maar door de grotere waterverplaatsing liepen de meesten niet sneller dan 13 knopen. HMIS Bengal werd uitgerust met een 7,6cm kanon (twelve pounder) omdat de voorziene 10,2cm kanonnen niet meer voorradig waren. De secondaire bewapening van het schip bestond uit een 40mm Bofors en twee 20mm Oerlikon mitrailleurs tegen luchtdoelen. Voor de onderzeebootbestrijding beschikte het veelzijdige schip over het type 38 Asdic (voorloper van de sonar) en 40 dieptebommen.

Omdat de Bengal slechts een bunkercapaciteit had van 186 ton stookolie kon zij niet in ťťn keer India bereiken vanaf het Australische vasteland. Daarom had de Ondina 150 ton stookolie aan boord voor HMIS Bengal. Samen varend zouden de schepen elkaar van dienst zijn: de Ondina kreeg voor een gedeelte van de reis een escorte en HMIS Bengal kon olieladen uit de Nederlandse tanker. De bedoeling was dat de Ondina en de Bengal in Diego Garcia, op de Chagos Archipel, ten zuiden van de Malediven, uit elkaar zouden gaan. Op 5 november 1942 vertrokken de twee geallieerde schepen uit Fremantle. Met een gemiddelde vaart van 10 knopen leek het een lange en saaie overtocht te gaan worden.

Definitielijst

Asdic
Engelse afkorting voor: Allied Submarine Detection Investigation Committee. Door de Britten gebruikt systeem om Duitse onderzeeŽrs op te sporen. ASDIC zond een elektronisch signaal en ving de echo van deze signalen op en zette deze om in geluid, de bekende 'ping'. ASDIC had maar een bereik van 1,5 zeemijl en er was een ervaren luisteraar nodig om een U-boot te onderscheiden van een school vissen.
Commonwealth
Geheel van onafhankelijke staten rond Groot-BrittanniŽ. Het kon bijvoorbeeld voorkomen dat er in een bommenwerper een Engelse piloot, Schotse co-piloot, navigator uit Wales, Noord-Ierse, Canadese, Zuid-Afrikaanse, Australische of Nieuw-Zeelandse boordschutters waren.
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
kolonie
Overzees gebiedsdeel.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De Ondina in 1939.
(Bron: Kombuispraat)


Van HMIS Bengal bestaan geen foto`s. Dit is een opname van haar zusterschip HMIS Bombay.
(Bron: Australian War Memorial)


De Ondina voor de Tweede Wereldoorlog.
(Bron: Kombuispraat)


Kapitein Willem Horsman
(Bron: Lytjepole)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
09-11-2012
Laatst gewijzigd:
17-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.