Hero´sche strijd van de tanker Ondina en HMIS Bengal

Het gevecht

In de morgen van 11 november 1942 voeren HMIS Bengal en de Ondina in kiellinie in westnoordwestelijke richting. Het was een mooie zonnige dag met een kalme zee en uitstekend zicht. Omstreeks 11:30 uur zag een uitkijk op de Ondina op 90 graden over bakboord, op een afstand van ongeveer 12.000 meter, twee schepen boven de horizon verschijnen. Even later werden ook vanaf HMIS Bengal de schepen gezien. Door de hoge opbouw werden de vreemde schepen even voor vliegdekschepen aangezien. Omdat er geen enkele melding was gemaakt van geallieerde schepen die in de buurt konden zijn, werd op de Ondina en de Bengal alarm geslagen en draaiden beide schepen 90 graden over stuurboord, weg van de vermoedelijk vijandelijke schepen. Rond 11:50 uur seinde de Bengal naar de Ondina op eigen gelegenheid de koers aan te houden. De Bengal ging zelf op tegenkoers om de vijandelijke schepen op te vangen en de Ondina tijd te geven te ontsnappen.

De vijandelijke schepen werden herkend als zijnde Japanse hulpkruisers en de Bengal stoomde recht op de voorste af. Eerst dacht men van doen te hebben met de Hokoku Maru en de kleinere Kunikawa Maru, maar even later herkende men aan boord van de geallieerde schepen de zusterschepen Hokoku Maru en Aikoku Maru. Kapitein Horsman begreep dat hij met zijn langzame tanker nooit op snelheid kon ontkomen aan de snelle Japanse schepen en besloot het gevecht aan te gaan en de Bengal bij te staan met zijn 10,2cm kanon. Even voor 12:00 uur opende de Hokoku Maru het vuur op HMIS Bengal en om 11:58 uur zond het korvet een S.O.S.-signaal uit naar Fremantle met de boodschap dat zij en de Ondina onder vuur lagen van twee Japanse raiders op positie 19.38 graden zuiderbreedte en 93.5 graden oosterlengte, ongeveer halverwege Fremantle en de Chagos Archipel.

HMIS Bengal beantwoordde het vuur van de Hokoku Maru met de twelve pounder. Tweede stuurman Bakker van de Ondina, die geschut commandant was van de tanker en op het achterdek bij het kanon stond, vroeg toestemming aan kapitein Horsman om het vuur te openen. Voor de naderende Japanse hulpkruisers uit varend, gaf de gezagvoerder van de Ondina toestemming. De geschut bemanning bestond uit de Nederlandse koopvaardijmatroos Visser, Able Seaman B.A. Hammond van de Royal Australian Navy (RAN) en de Acting Able Seamen (dienstplichtige matrozen) R.H. Bayliss, H.C. Boyce en H.A. Brooklyn van de Royal Navy (RN). De Ondina opende het vuur toen de Hokoku Maru tot op 8.000 meter genaderd was rond 12:05 uur. Terwijl de Nederlandse tanker een eerste 14cm treffer kreeg, die de mast versplinterde, ging de eerste 10,2cm granaat van de Ondina over en sloeg de tweede vlak voor de boeg van de Japanse hulpkruiser in. Hierdoor kon tweede stuurman Bakker zijn vuur corrigeren en de derde granaat sloeg in in de opbouw van het vijandelijke schip. Dit was een uitzonderlijke prestatie want de Ondina beschikte niet over afstandmeters en vuurleiding. Bakker verlegde zijn vuur nu naar het achterschip van de Hokoku Maru. Terwijl zowel HMIS Bengal en de Hokoku Maru op elkaar bleven vuren bracht het vijfde of zesde schot van de Ondina een geweldige explosie teweeg op de Japanse hulpkruiser. Een enorme oranje-gele vlam was even zichtbaar en seconden daarna brak een deel van de achtersteven af terwijl wrakstukken van de beide drijvervliegtuigen in zee werden geslingerd. Het afgebroken deel van het achterschip zonk en op verschillende plaatsen aan boord brak hevige brand uit. Daarna maakte het schip slagzij over stuurboord waardoor munitie van zijn plaats kwam en er zich nog meer explosies voordeden.

Aan boord van de Ondina kon men de ogen en oren niet geloven. De geschut bemanning danste van vreugde ondanks dat enkele vijandelijke granaten insloegen die de radioantenne en ÚÚn van de stuurboordsloepen vernietigden. De Chinese bemanningsleden die niet op post stonden hadden benedendeks een veilig heenkomen gezocht en matroos Henry deed zijn uiterste best om hen kalm te houden. De Aikoku Maru nam nu ook de beide geallieerde schepen onder vuur en plaatste treffers op beide schepen die echter weinig schade opleverden. Toen de munitie opraakte aan boord van de Bengal legde het korvet een rookgordijn en draaide rond 12:40 uur weg van het gevecht. EÚn minuut later werd de Bengal nogmaals getroffen, ditmaal in het achterschip waardoor brand ontstond. De bemanning van het korvet slaagde er echter in om de brand te bedwingen. Het laatste wat men aan boord van de Bengal van de Ondina zag was dat de tanker om 13:08 uur een treffer kreeg op de brug en wanhopig probeerde andere treffers te voorkomen door steeds een weinig van koers te veranderen. Het korvet zond daarna een gecodeerd radiobericht uit met de mededeling dat ÚÚn van de hulpkruisers alsmede de Nederlandse tanker tot zinken waren gebracht.

Aan boord van de Hokoku Maru kon de bemanning de hevige branden niet onder controle krijgen en commandant Hiroshi kon niets anders doen dan de order schip verlaten geven. Inmiddels was aan boord alle stroom uitgevallen en stonden de machinekamers in lichterlaaie. Omdat de Hokoku Maru als omgebouwd koopvaardijschip niet beschikte over veel waterdichte schotten, maakte het schip snel veel water en na een laatste hevige explosie zonk de hulpkruiser om 13:12 uur. Van de 354 bemanningsleden kwamen er 76 om het leven onder wie commandant Hiroshi.

Intussen had de Ondina haar laatste 10,2cm granaten verschoten terwijl de Aikoku Maru de tanker tot op 3.500 meter genaderd was. Kapitein Horsman liet witte vlaggen hijsen en gaf order om het schip te verlaten. De machines werden gestopt en de bemanning ging van boord in drie reddingsboten en twee reddingsvlotten. De treffer die de Ondina om 13:08 kreeg op de brug, de laatste die door de bemanning van HMIS Bengal gezien werd, doodde kapitein Horsman. De overgebleven Japanse raider naderde de Ondina tot op 400 meter en vuurde twee torpedo`s af op het verlaten schip, die beide doel troffen. Er werden grote gaten geslagen in de stuurboordzijde van tanks nummer 1 en 2. De Ondina kreeg hierdoor een slagzij van dertig graden, maar bleef drijven op de andere tanks. Daarna draaide de hulpkruiser langs de voorzijde van de tanker, waarvan de Japanners dachten dat het lot bezegeld was, en begon de reddingsboten en vlotten te mitrailleren. Deze wandaad werd waarschijnlijk uit frustratie om het verlies van de Hokoku Maru en het ontsnappen van de Bengal uitgevoerd. Door de beschieting werden drie Chinese stokers gedood en hoofdmachinist, J.J.F. Niekerk, en matroos Henry zwaar gewond. Hoofdmachinist Niekerk overleed een uur later aan zijn verwondingen.

Om 15:00 had de Aikoku Maru de overlevenden van haar zusterschip opgepikt en keerde daarna weer terug naar de nog steeds drijvende Nederlandse tanker. De Japanners vuurden nog een torpedo af op de tanker, maar deze miste. Overtuigd dat de tanker toch verloren was, verliet de Japanse hulpkruiser het strijdtoneel en voer in noordelijke richting weg zonder zich om de drenkelingen van de Ondina te bekommeren.

Definitielijst

kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Schade aan boord van de Ondina.
(Bron: Maritiem digitaal)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
09-11-2012
Laatst gewijzigd:
17-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŰn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.