Canaris, Wilhelm

Jeugdjaren en vroege marine-carrière

Jeugd en studie

Wilhelm Franz Canaris werd op 1 januari 1887 geboren in Aplerbeck (tegenwoordig een gedeelte van Dortmund). Hij stamde uit een geslacht van ingenieurs, juristen en zakenlui. Zijn lutherse ouders waren de ingenieur Carl Canaris en Auguste Popp. Hij had twee broers en een jongere zus. Door het werk van zijn vader in de staalindustrie, eerst bij de Aplerbecker Hütte en later bij de Niederrheinische Hütte, verhuisde het gezin vaak. Wilhelm groeide op in luxe. Zijn ouders bezaten in Duisburg, waar zij vanaf 1892 woonden, een villa met een eigen park en tennisbaan.

Vanaf 1898 bezocht hij het Steinbart-Gymnasium in dezelfde plaats. Hij werd elke dag met een koets naar school gebracht. Hij was een van de intelligentste leerlingen van zijn klas, maar hij had weinig vrienden. Dit kwam voornamelijk omdat hij hier zelf voor koos. Tijdgenoten beschrijven hem als een gereserveerde en zwijgzame persoon, die liever de afzondering verkoos. Het spioneren zat er bij Wilhelm al vroeg in. Het schijnt dat hij als kind al geïnteresseerd was in het experimenteren met onzichtbare inkt en dat hij zichzelf schuilnamen gaf. De andere kinderen op school noemde hem ook wel eens "de gluurder".

Nadat hij in 1902 tijdens een bezoek aan Griekenland het standbeeld had gezien van de Griekse admiraal en vrijheidsstrijder Constantin Kanaris (1795-1877) (overigens geen familie), ontwikkelde Wilhelm een grote interesse voor de marine. Hij besloot dat hij daarom na afronding van het gymnasium een opleiding wilde gaan volgen aan de marine-academie in Kiel.

Marine-opleiding

Vader Canaris accepteerde de keuze van zijn zoon om beroepsofficier te worden, maar de marine vond hij geen goed onderdeel voor zijn zoon. Wilhelm zou naar zijn mening beter op zijn plaats zijn bij de adellijke en traditierijke cavalerie. Onder druk van zijn vader meldde Wilhelm zich daarom aan bij het Königlich Bayerische 1. Schwere-Reiter-Regiment "Prinz Karl von Bayern." De jonge Wilhelm was een vaardig ruiter, dus de cavalerie bood wellicht een goede toekomst voor hem. Maar de marine bleef hem trekken en nadat zijn vader in 1904 was overleden, wist hij zijn moeder over te halen hem aan te melden bij de Seekadetten-Annahme-Kommission in Kiel. Hier werd hij, zeker nadat bleek dat zijn moeder in staat was om de voor de opleiding benodigde 4800 Mark te betalen, zonder problemen aangenomen.

Nadat hij zijn gymnasium-eindexamen met succes had afgesloten, meldde Wilhelm Canaris zich op 1 april 1905 bij de Kaiserliche Marine in Kiel. De opleiding begon met een korte infanterietraining. Daarna volgde een scholing van een jaar op het zeilschip SMS Stein. De opleiding werd afgesloten met achttien maanden theoretisch onderricht aan de Marineakademie. Vooral dit laatste ging Canaris goed af, met het lichamelijke aspect van de opleiding had hij echter meer moeite. Hij was nooit echt sportief geweest en in het begin had hij veel moeite om de anderen bij de lichamelijke oefeningen bij te benen. Canaris toonde echter aan dat hij een sterke wilskracht bezat en hij hield vol. Op 7 april 1906 werd hij bevorderd tot Fähnrich zur See. Bij afsluiting van de opleiding werd hij beoordeeld als: "theoretisch zeer begaafd met een ijzeren vlijt." Hij werd ingedeeld op de lichte kruiser SMS Bremen, die daarna vertrok om een vlagvertoonreis te maken naar Zuid- en Midden-Amerika.

Tijdens deze reis begon Canaris een studie Spaans, welke taal hij spoedig onder de knie had. Behalve Spaans sprak Canaris ook Engels, Frans en een beetje Russisch. Hij benutte deze talenkennis onder meer om in opdracht van de kapitein van de Bremen een net van vertrouwensmannen (V-mannen) op te zetten in Argentinië en Brazilië. Deze V-mannen verschaften inlichtingen aan de marine en vooral tijdens de Eerste Wereldoorlog zou Canaris veel baat hebben van deze personen.

Carrière in de marine

Op 28 september 1908 werd Wilhelm Canaris bevorderd tot Leutnant zur See, hij werd tevens benoemd tot adjudant van de kapitein van de Bremen. In deze hoedanigheid was hij ook betrokken bij de onderhandelingen met Juan Vicente Gómez, de president van Venezuela. Tegen dit land was namelijk een internationale blokkade afgekondigd, nadat de vorige president, José Cipriano Castro Ruiz, een aantal buitenlandse ondernemingen had genationaliseerd. Gómez was vervolgens middels een staatsgreep aan de macht gekomen in het politiek zeer instabiele land. Tijdens de daarop volgende onderhandelingen om de blokkade op te heffen, maakte de jonge officier Canaris een dermate goede indruk, dat Gomez hem onderscheidde met de Bolivar-orde vijfde klasse.

In januari 1910 werd Canaris overgeplaatst naar het Nordseeflotille. Hier werd hij in eerste instantie ingedeeld op de Torpedoboot SMS V 162 als tweede wachtofficier en vervolgens op de SMS S 145 als compagnie- en wachtofficier. De overgang van het subtropische klimaat in Zuid-Amerika naar de koude en natte weersomstandigheden op de Noordzee, bevielen hem slecht. In het zuiden had hij malaria opgelopen en hier kwam later open long-TBC bij. Dit zorgde ervoor dat hij genoodzaakt was om een half jaar verlof te nemen om te herstellen. Dit verhinderde echter niet dat hij op 29 augustus 1910 werd bevorderd tot Oberleutnant zur See.

Nadat hij was hersteld werd Canaris in december 1911 wederom ingedeeld op een lichte kruiser, ditmaal de SMS Dresden. In 1913 werd dit schip naar de oostelijke Middellandse Zee gestuurd om de Duitse belangen te beschermen tijdens de Tweede Balkanoorlog (die duurde van 29 juni tot 10 augustus 1913). Bij terugkomst in de thuishaven werd het schip vrijwel meteen (zonder dat het nodige onderhoud kon worden uitgevoerd) weer op reis gestuurd. Ditmaal was de aanwezigheid van het schip gewenst in de oostelijke wateren voor Mexico. Op dat moment woedde er namelijk een burgeroorlog in dat land en de Dresden werd ingezet voor het evacueren van de aanwezige buitenlanders in Vera Cruz, wier veiligheid niet meer gegarandeerd kon worden. Voor het in veiligheid brengen van 2000 Amerikaanse staatsburgers zou het schip onderscheiden worden door president Woodrow Wilson.

Het was de bedoeling dat het schip op 27 juli 1914 zou worden afgelost. Door de gespannen situatie in Europa, waar de Eerste Wereldoorlog op het punt van uitbreken stond, kon het schip echter niet vertrekken. De lichte kruiser bleef daarom voor anker liggen in de haven van Port-au-Prince (Haïti). Na de oorlogsverklaring van Duitsland op 1 augustus 1914 kreeg de Dresden het bevel om op de Atlantische Oceaan "een kruiseroorlog" te gaan voeren; dit kwam erop neer dat het jacht moest gaan maken op geallieerde koopvaardij- en marineschepen.

Definitielijst

cavalerie
In het Engels Calvary. Oorspronkelijk een aanduiding voor bereden troepen. In de Tweede Wereldoorlog de aanduiding voor gepantserde eenheden. Belangrijkste taken zijn verkenning, aanval en ondersteuning van infanterie.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Regiment
Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.
staatsgreep
Poging om met geweld de macht in de staat over te nemen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Canaris als scholier, 1905.
(Bron: de.wikipedia.org)


Canaris als marinekadet, eveneens in 1905.
(Bron: de.wikipedia.org)


Het zeilschip SMS Stein, waarop Canaris een jaar opgeleid werd.
(Bron: Wikimedia Commons / Bundesarchiv)


De lichte kruiser SMS Bremen in 1912, waarop Canaris in 1908 benoemd werd tot adjudant van de kapitein.
(Bron: Library of Congress)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
30-07-2013
Laatst gewijzigd:
24-12-2015
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.