Roosevelt, Franklin

Arsenaal van de democratie

Dat Roosevelt na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog opnieuw verklaarde dat de Verenigde Staten neutraal waren, betekende niet dat zijn regering zich volstrekt afzijdig hield in het conflict. De sympathie van de president lag bij de democratische landen die door de nazi-Duitsland en ItaliŽ bedreigd werden of hiertegen vochten. Na het uitbreken van de oorlog in september 1939 slaagde hij erin het wapenembargo uit de neutraliteitswet te halen. Volgens het principe cash-and-carry, dat inhield dat goederen tegen contante betaling werden verkocht aan oorlogvoerende naties mits die zelf voor vervoer zorgden, werd oorlogsmateriaal aan de Britten geleverd. In een laatste poging om het oorlogsgeweld te beŽindigen stuurde Roosevelt in de winter van 1939-1940 zijn onderminister van Buitenlandse Zaken, Sumner Welles, als gezant naar Europa. Die keerde echter met lege handen terug. Na de Duitse inval in West-Europa wist Roosevelt het Congres achter zich te krijgen om het defensiebudget fors te verhogen ten einde het leger te kunnen uitbreiden. Om de Republikeinen achter zich te krijgen benoemde hij twee vooraanstaande Republikeinen tot ministers in zijn kabinet: Frank Knox op Marine en Henry Stimson op Oorlog.

"Red onze zonen", met die kreet voerde het America First Committee, een organisatie waarin isolationisten van allerlei achtergrond zich verenigd hadden, actie tegen verdere bemoeienis van de Verenigde Staten met de oorlog in Europa. Omdat ook binnen de Republikeinse partij de isolationisten invloedrijk waren, moest Roosevelt met zijn hulp aan de Britten op kousenvoeten lopen. Van openlijke en belangeloze steun aan de Britten kon geen sprake zijn. Toen Winston Churchill, sinds mei 1940 de Britse premier, er bij Roosevelt op aandrong om torpedojagers te leveren, die noodzakelijk waren voor het beveiligen van konvooiroutes, vroeg hij een tegenprestatie van de Britten om de isolationisten tevreden te stemmen. In ruil voor vijftig oude destroyers uit de Eerste Wereldoorlog kreeg hij van de Britten de toezegging dat de Verenigde Staten voor 99 jaar gebruik mochten maken van Britse marinebases, onder andere op Newfoundland en de Bahamaís (het Destroyers for Bases Agreement). Een andere reden voor Roosevelts behoedzame handelen was de presidentsverkiezing van 1940. Hoewel het sinds George Washington een ongeschreven traditie was dat presidenten na twee termijnen het stokje overdroegen aan een ander had Roosevelt besloten om voor een derde termijn te gaan, wat toen nog door de constitutie toegestaan werd.

"Uw jongens zullen niet naar een buitenlandse oorlog gestuurd worden", zo verzekerde Roosevelt bezorgde vaders en moeders voorafgaand aan de verkiezingen van 5 november 1940. Hoewel hij minder stemmen kreeg dan in 1936 won hij de verkiezing met 27,2 miljoen kiezers versus 22,3 miljoen voor de Republikein Wendell Willkie, een zakenman en voormalig Democraat die nota bene Roosevelt nog in de verkiezingen van 1932 had gesteund. Met 449 kiesmannen voor Roosevelt en 82 voor Wilkie en nog altijd een Democratische meerderheid in het Congres kon Roosevelt beginnen aan zijn derde termijn. Vice-president werd de liberale Henry A. Wallace, sinds 1933 minister van Landbouw onder Roosevelt; na de conservatieve John Nance Garner werd de benoeming van Wallace gezien als een politieke verschuiving naar links.

Voor vier jaar verzekerd van zijn positie durfde Roosevelt openlijker de kant van de Britten en hun bondgenoten te kiezen. Tijdens een radiotoespraak op 29 december 1940 wees hij erop dat als Groot-BrittanniŽ zou vallen, Amerika evenmin veilig zou zijn gezien de steeds grotere afstanden die met bommenwerpers gevlogen konden worden. Hij waarschuwde de Amerikanen dat de natie zich moest voorbereiden op gevaar. "Wij kunnen niet aan het gevaar ontsnappen door in bed te duiken en de lakens over onze hoofden te trekken", zo sprak hij. Het was niet zijn doel om actief deel te nemen aan de oorlog, maar door wapens te leveren aan de geallieerden moesten de Verenigde Staten fungeren als "Arsenaal van de Democratie".

Roosevelts buitenlandbeleid was niet alleen gericht op Amerikaanse materiele steun aan de geallieerde oorlogsinspanningen, maar hij had ook de lange termijn op het oog. Na de Eerste Wereldoorlog was hij een groot voorstander geweest van de Volkenbond. De Verenigde Staten waren echter nimmer toegetreden en met het aanbreken van een nieuwe wereldoorlog had de organisatie gefaald in haar ambitieuze doelstelling om een einde aan alle oorlogen te maken. Roosevelt bleef echter voorstander van een internationale organisatie die geschillen tussen naties op vreedzame wijze kon oplossen en hij betoonde zich een warm pleitbezorger van internationale mensenrechten. In zijn State of the Union van 6 januari 1941 presenteerde Roosevelt de vier pijlers waarop volgens hem iedereen op de wereld recht had. Deze zogenoemde Four Freedoms waren: vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, vrijwaring van gebrek en vrijwaring van angst. Deze fundamentele mensenrechten zouden na zijn dood in 1948 opgenomen worden in de Universele verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties.

Terwijl nazi-Duitsland heerste over een groot deel van Europa leken Roosevelts vier vrijheden verder weg dan ooit. Het was aan Groot-BrittanniŽ, gesteund door andere landen van het Gemenebest, om nazi-Duitsland te verslaan. Omdat de Britse behoefte aan oorlogsmateriaal groot bleef, maar het land eind 1940 niet langer in staat was dit te bekostigen, stelde Roosevelt het Congres voor om door Amerika geproduceerde wapens voortaan uit te lenen aan de Britten. De Lend-Lease Act werd, ondanks tegenstand van isolationisten binnen de Republikeinse partij, aangenomen en op 11 maart 1941 ondertekend door de president. Voortaan had hij de macht om te beslissen aan welke landen hij legermateriaal wilde leveren wanneer hij dit in het belang van de Verenigde Staten vond. In totaal zouden tot het einde van de oorlog voor $50,1 biljoen aan voorraden verscheept worden, niet alleen naar het Verenigd Koninkrijk, maar ook naar China, Frankrijk, de Sovjet-Unie (na de Duitse inval in juni 1941) en kleinere geallieerde landen. Lend-Lease vormde het begin van de definitieve breuk van de Amerikaanse overheid met het isolationistische beleid dat sinds de Eerste Wereldoorlog de overhand had.

Aangezien Duitse U-boten een grote bedreiging vormden op de Atlantische Oceaan nam Roosevelt ook voorzichtige stappen ter beveiliging van de Britse konvooien die Lend-Lease leveringen naar Europa vervoerden. Aanvankelijk kregen Amerikaanse marineschepen toestemming om te patrouilleren tot de 25ste meridiaan en respectievelijk in april en juli 1941 werden Groenland en IJsland door de Amerikanen bezet om te voorkomen dat de Duitsers hier uitvalsbases zouden inrichten. Nadat op 4 september de Amerikaanse torpedojager USS Greer beschoten was door de Duitse onderzeeboot U-652 verkreeg Roosevelt van het Congres toestemming om voortaan direct het vuur te openen op Duitse en Italiaanse schepen die binnendrongen in door de Amerikaanse marine bewaakte wateren. De volgende maand kreeg hij ook een meerderheid achter zijn voorstel om Amerikaanse koopvaardijschepen te bewapenen en ze regelrecht naar Engeland te laten varen. In feite waren de Verenigde Staten hiermee niet langer neutraal, maar een concrete oorlogsverklaring bleef nog achterwege.

In de zomer van 1941 verkreeg Roosevelt een minimale meerderheid (203 tegen 202) voor de verlenging van de in september 1940 ingevoerde dienstplicht. Met de oprichting van de Fair Employment Practices Commission maakte hij het voor afro-Amerikanen en andere minderheden gemakkelijker om werk te vinden in de oorlogsindustrie. Deze overheidsorganisatie zag erop toe dat bedrijven met overheidscontracten niet discrimineerden op grond van ras en religie.

De belangrijkste gebeurtenis voor Roosevelt die zomer was echter de ontmoeting die hij van 9 tot 12 augustus had met Winston Churchill aan boord van de Amerikaanse cruiser USS Augusta in Placentia Bay voor de kust van Newfoundland. Het was voor het eerst dat de twee wereldleiders elkaar persoonlijk ontmoetten, hoewel ze in 1918 wel oppervlakkig kennis met elkaar gemaakt hadden toen Churchill minister van Munitie was en Roosevelt onderminister van Marine. De president en premier deelden hun passie voor de marine en konden het goed met elkaar vinden. Tijdens de ontmoeting legden ze de basis van hun goede verstandhouding tijdens de oorlog en tekenden ze het uit acht punten tellende Atlantic Charter (Atlantisch Handvest), een intentieverklaring over naoorlogse vredelievende samenwerking tussen staten. De definitieve tekst werd op 14 augustus 1941 gepresenteerd en zou op 1 januari 1942 tijdens de Arcadia-conferentie in Washington ondertekend worden door andere geallieerde landen, inclusief Nederland en BelgiŽ. De tekst ("Declaration by the United Nations") vormde de basis van de in 1945 opgerichte Verenigde Naties.

Definitielijst

Democratie
Letterlijk: demos (volk) kratein (regeert). Democratie is een bestuursvorm waar de regering door een meerderheid van het volk gekozen wordt en waarbij het volk de leiders op het rechte pad houdt door de mogelijkheid deze regering weg te sturen als een meerderheid van het volk het niet meer eens is met de regering.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
Lend-Lease Act
Leen-pacht regeling (1941). Regeling waardoor geallieerde landen wapens 'leenden' van de Verenigde Staten.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
Volkenbond
Internationale volkerenorganisatie voor samenwerking en veiligheid (1920-1941). De bond was gevestigd in GenŤve, in het altijd neutrale Zwitserland. In de dertiger jaren kon zij weinig uitrichten tegen het agressieve optreden van Japan (Mantsjoerije), ItaliŽ (AbessiniŽ) en Hitler. De Volkenbond was in feite de voorganger van de Verenigde Naties.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Bijeenkomst van het America First Committee, een organisatie waarin isolationisten van allerlei achtergronden zich verenigd hadden.
(Bron: Publiek Domein)


Britse en Amerikaanse marinemensen met op de achtergrond drie van de vijftig Amerikaanse destroyers die overgedragen werden aan de Britten.
(Bron: Library of Congress)


Roosevelt ondertekent de Lend & Lease act van 1941.
(Bron: Library of Congress)


Een M3A1 Stuart tank en een onderdeel van een onderdeel van de romp van Douglas DB7/A-20 worden ingescheept om in het kader van Lend & Lease naar de Sovjet-Unie overgebracht te worden.
(Bron: FDR Presidential Library & Museum)


Roosevelt en Churchill aan boord van de Amerikaanse cruiser USS Augusta in Placentia Bay voor de kust van New Foundland, waar ze het Atlantic Charter opstelden.
(Bron: Publiek Domein)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
21-10-2014
Laatst gewijzigd:
28-10-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.