Executies in de bossen van Norg

Slachtoffers uit het massagraf op de locatie Oosterduinen

In de Oosterduinen werd op de avond van zondag 8 april 1945 onder leiding van Herbert Erich Gross de executie van acht verzetsmensen uitgevoerd. Een overvalwagen vervoerde de verzetsmannen, die onder begeleiding van twee personenauto’s van Groningen naar Norg reed. Omstreeks 21:00 uur sprak Gross de mannen in de Oosterduinen toe en zei dat het Duitse gerecht het doodvonnis over hen had uitgesproken. Een Sonderkommando van SD-ers vormde het vuurpeloton. Onder hen waren de Duitsers Ernst Weike, Eichel en Stowsand en de Nederlanders Harm Krikke, Jan Ale Visser, chauffeur Haijo van der Schoor en Van Kooten. Gross zelf heeft waarschijnlijk ook geschoten. De acht mannen die stierven in de Oosterduinen staan hieronder beschreven.

Sietse Hendrik Willem Bergsma

Bergsma werd geboren op 10 september 1901 te Uithuizermeeden als zoon van Hendrik Bergsma en Ida Alida Rademaker. Op 3 maart 1925 trouwde hij met Elsiena Kundina Boomgaardt. Bergsma was eerste ambtenaar op de secretarie in Uithuizermeeden. Hij was gereformeerd. De verzetssysteemkaart van Bergsma vermeldt dat hij 6 onderduikers in huis had en dat hij onderduikers verzorgde en hen valse persoonsbewijzen verstrekte. Zijn schuilnaam was Siert. Het boek ‘Represailles in Groningen’ van Jack Kooistra vermeldt dat Bergsma deel uitmaakte van de L.O. Uithuizermeeden, de OD en het Steunfonds. Hij fungeerde als contactman tussen de O.D. en de zender die op de boerderij van de hieronder genoemde Bene Roelf Westerdijk verborgen was.

Op 26 februari 1945 is Bergsma aangehouden. Na een mislukte ontvluchtingpoging werd hij overgebracht naar het Huis van Bewaring in Groningen. Hij stierf in de Oosterduinen op 43-jarige leeftijd. Hij is begraven op de gemeentelijke begraafplaats in Uithuizermeeden. Ook is daar een straat naar hem vernoemd.

Douwe Denkema

Denkema werd geboren op 16 februari 1891 te Surhuizum, als zoon van Lubbe Denkema en Johanna Dijkstra. In april 1926 trouwde hij met Antje Hoekstra. Denkema was gereformeerd. Hij was veehouder.

Hij behoorde tot de L.O. Grootegast. Hij had wapens, die aan een Friese K. P. ter beschikking werden gesteld. Zijn boerderij, aan de Kaleweg D 493 te Opende, was een toevluchtsoord voor allerlei personen, waaronder Joden en een jonge Duitse militair, die hem later verraden heeft. Denkema werd op 8 april 1945 aangehouden. Hij werd vastgezet in het Huis van Bewaring te Groningen. Denkema stierf diezelfde dag in de Oosterduinen op 54-jarige leeftijd. Hij is begraven op de hervormde begraafplaats te Doezum.

Hendrik Frans Dresselhuis

Dresselhuis werd geboren in Nieuweschans op 3 maart 1902 als zoon van Jan Dresselhuis en Harmke Van Der Molen. Hij was getrouwd met Gesiena Boekhold met wie hij twee jonge kinderen had. Zij woonden aan de Voorstraat 14 te Nieuweschans. Dresselhuis was gereformeerd en smid van beroep. Zijn verzetssysteemkaart vermeldt dat hij het plaatselijke hoofd was van het Nationaal Steun Fonds. Hij behoorde tot de L.O. Nieuweschans, deed koerierswerk en was actief met illegale lectuur. Uit naoorlogse verhoren van Sicherheitsdienst medewerkers kwam naar voren dat Dresselhuis ook inlichtingenwerk verzorgde voor de illegale spionagegroep Marx. Op 20 februari 1945 werd hij aangehouden en vastgezet in het Huis van Bewaring. Dresselhuis stierf in de Oosterduinen op 43-jarige leeftijd. Postuum is hem het Verzetsherdenkingskruis toegekend. De H.F. Dresselhuisstraat in Nieuweschans is naar hem vernoemd. Dresselhuis is herbegraven op de gemeentelijke begraafplaats te Nieuweschans.

Bernard Theodoor Gernaat

Gernaat werd geboren in Groningen op 28 november 1917 als zoon van Egbert Gernaat en Abeldina Thobokholt. Hij was verloofd met Joke Bijlk en woonde aan het Boterdiep 11 te Groningen. Van beroep was Gernaat vertegenwoordiger voor Keizers Cichorei. Hij was Nederlands Hervormd.

Gernaat gebruikte de schuilnaam Nico. Hij was koerier voor de koeriers- en spionageorganisatie Rolls Royce en contactman voor de Geheime Dienst Nederland. Zijn voetbalclub Be Quick beschreef hun ‘Benny’ als een sympathiek kameraad, een fijne vriend, een fair sportman, die vol van ware clubliefde altijd voor de club klaarstond.

Op 17 januari 1945 werd Gernaat thuis aangehouden door de Sicherheitsdienst. Hij stierf in de Oosterduinen op 27-jarige leeftijd, na drie maanden in het Huis van Bewaring te Groningen te hebben vastgezeten. Op 25 april 1945 is hij herbegraven op de Noorder begraafplaats te Groningen.

Hendrik Tjapko Huininga

Huininga werd geboren in Hoogezand op 10 december 1910 als zoon van Menso Huininga en Jantje Kraaima. Hij had een sigarenzaak en was Nederlands Hervormd. Zijn zaak werd gebruikt als contactadres voor de Geheime Dienst Nederland. De verzetskaart van Huininga vermeldt ook dat hij actief was voor de LO en de OD. Zijn verzetsschuilnaam was: ‘Stille no 9’. Op 12 januari 1945 werd hij aangehouden en vastgezet in het Huis van Bewaring te Groningen. Hij stierf in de Oosterduinen op 34-jarige leeftijd. Op de Zuiderbegraafplaats te Groningen is hij herbegraven. Op zijn graf staat ‘rust na strijden lieve zoon’. Zijn ouders zijn later in zijn graf bijgezet.

Jan Kamminga

Kamminga werd geboren in Wildervank op 27 september 1915 als zoon van Jacob Kamminga en Reina Drenth. Hij was Christelijk Gereformeerd en controleur centraal distributiekantoor van beroep. Hij gaf kaarten van verdedigingswerken door voor Inlichtingendienst Marx. Ook was hij actief voor de L.O. Wildervank / Winschoten. Hij had contact met de chef van de staf Orde Dienst Groningen, de heer Bakker. De schuilnaam van Kamminga was Johan.

Op 12 februari 1945 werd hij in Wildervank aangehouden. Hij was verraden en werd vastgezet in het Huis van Bewaring te Groningen. Hij stierf in de Oosterduinen op 29-jarige leeftijd. In Wildervank zijn de J.Kammingastraat en J. Kammingakade naar hem zijn vernoemd. Hij is van de algemene begraafplaats Norg overgebracht naar de nieuwe gemeentelijke begraafplaats te Wildervank. Op zijn grafsteen staat; ‘Hij viel aan het ondergrondsche front voor de bevrijding van ONS VADERLAND. God bevrijdde hem’.

Dirk Kruitbosch

Kruitbosch werd geboren in Twello op 21 juni 1920 als zoon van Johannes Kruitbosch en Jannetje Jansen. Hij studeerde bouwkunde aan de MTS in Groningen. Kruitbosch woonde op kamers in Winschoten aan de Boschsingel 17. Op dit zelfde adres woonde eveneens zijn verloofde Akkerman, maar ook bovengenoemde Jan Kamminga.

Kruitbosch was naast zijn studie actief voor Inlichtingendienst Marx. Hij tekende kaarten van Duitse stellingen. Op zondag 2 februari 1945 werd Kruitbosch als onderduiker door de Duitsers aangehouden en overgebracht naar het Scholtenhuis in Groningen. Na een verblijf daar werd hij overgebracht naar het Huis van Bewaring in Groningen. Tijdens het verblijf van Kruitbos in het Scholtenhuis, heeft zijn verloofde geprobeerd hem vrij te krijgen. Ze sprak hiertoe met Lehnhoff. Deze deed het voorstel dat in ruil voor Kruitbosch vrijheid, namen en adressen van onderduikers genoemd moesten worden. Op dit voorstel is Akkerman niet ingegaan. In het Huis van Bewaring bracht ze meerdere malen schone kleding, maar ze heeft Kruitbos na zijn aanhouding nooit meer mogen zien. Hij stierf in de Oosterduinen op 24-jarige leeftijd. Hij werd op 18 mei 1945 herbegraven in Deventer en is later overgebracht naar het Ereveld in Loenen. De verloofde van Dirk Kruitbos trouwde later met de heer Van der Mei, die haar gesteund heeft in haar verdriet om het verlies van Kruitbosch. Hun eerste kind hebben zij naar hem vernoemd.

Hendrik Nagel

Nagel werd geboren in Meppel op 16 december 1905 als oudste zoon van Hendrik Nagel en Willemtje Hoogeveen. Op 15 mei 1930 trouwde hij in Appingedam met Anje Bolt, met wie hij vier dochtertjes, genaamd Willy, Liesbeth, Ineke en Jeannet, kreeg. Ze woonden aan de Molenweg 12 te Haren. Nagel was directeur van puddingfabriek Atlanta Groningen. Hij was gereformeerd, een tegenstander van geweld en uitgesproken anti-nazi. Nagels verzetsschuilnaam was Spijker, maar ook gebruikte hij de naam Frits Steenwijk, als hij tijdens zijn werk voor de LO Noordwest Overijssel onderduikers onderbracht in de kop van Overijssel. Ook was hij lid van verzetsgroep De Groot en de radiodienst van de OD.

Vanuit een zolder van een bijgebouw van Nagels puddingfabriek Atlanta was de zender van inlichtingengroep Beatrix actief. Op 23 september 1944 werd de zender daar weggehaald, in verband met de aanhouding van Jan Rengenier Dijksterhuis, de chef staf van de Groningse Orde Dienst.

De zender Beatrix werd toen ondergebracht op de boerderij van hieronder genoemde Westerdijk. Begin februari 1945 werd de zender daar uitgepeild en opgerold. Uit het onderzoek dat daarop volgde kwam de naam van Nagel naar voren. Op 21 februari 1945 werd hij aangehouden. Na een verblijf met zware verhoren in het Scholtenhuis werd hij overgebracht naar het Huis van Bewaring in Groningen.

Zijn vrouw Anje bracht hem zowel in het Scholtenhuis als in het Huis van Bewaring verschillende keren een koffertje met schone kleren. Zij sprak tevergeefs meermaals met Lehnhoff om te proberen haar man vrij te krijgen. Hendrik Nagel stierf in de Oosterduinen op 39-jarige leeftijd.

Nagel is herbegraven op de gemeentelijke begraafplaats De Eshof te Haren. Zijn naam staat vermeld op het oorlogsmonument bij de Nederlands Hervormde kerk te Haren en in de hal van de christelijke HBS te Groningen.

Definitielijst

nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Plaquette op het monument op de locatie Oosterduinen.
(Bron: Gerrit Hazenberg)


Gedenksteen van W.C. Wardenaar op Ereveld Loenen.
(Bron: André Reijniers)


Bergsmastraat in Uithuizermeeden.


Gedenksteen van D. Kruitbosch op Ereveld Loenen.
(Bron: André Reijniers)

Informatie

Artikel door:
Gerrit Hazenberg
Geplaatst op:
13-03-2015
Laatst gewijzigd:
03-09-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.