Hitler, Adolf

LET OP: dit artikel wordt momenteel herschreven.

In de loop van 1932 werd het voor iedereen duidelijk dat de kweinende Weimardemocratie in haar laatste fase was aanbeland. De presidentsverkiezingen in het voorjaar vormden het voorspel tot het daaropvolgende drama. De zevenjarige ambtstermijn van Rijkspresident von Hindenburg zou op 5 mei 1932 ten einde lopen. De economische depressie en de politieke turbulentie maakten een bittere strijd om het presidentschap tot een weinig aanlokkelijk vooruitzicht. Om de tegenstellingen in het land niet nog meer op de spits te drijven, waren er sinds de herfst van 1931 al pogingen gedaan om de 84-jarige von Hindenburg door de Rijksdag te laten benoemen voor een extra ambtsperiode, zonder daarvoor verkiezingen te houden. Daarvoor was echter wel een grondwetswijziging nodig, waarvoor een twee-derde meerderheid moest worden gevonden in de Rijksdag en die kon men alleen bereiken indien de nationaal-socialisten bereid waren het voorstel te steunen. Hitler weigerde echter hieraan mee te werken op grond van ‘overwegingen betreffende de grondwet en de binnenlandse- en buitenlandse politiek, alsmede op grond van morele overwegingen’. Hitler besloot echter zichzelf kandidaat te stellen voor het presidentschap en op 22 februari 1932 kreeg Goebbels, de propagandaleider van de partij, het groene licht om in een toespraak Hitlers kandidatuur aan te kondigen.

Allereerst moest er nog een ander probleem worden opgelost. Hitler was nog steeds geen Duits staatsburger. Eerdere pogingen waren mislukt en nu werden er snel stappen ondernomen om Hitler te laten benoemen op de post van regeringsadviseur bij het kadaster in Braunschweig en als afgevaardigde in het parlement van Berlijn. Met zijn benoeming als ambtenaar verkreeg Hitler het staatsburgerschap en op 26 februari 1932 legde hij zijn ambtenareneed af op de Duitse staat die hij vastbesloten was om te vernietigen.

De propagandamachine van de nazi’s draaide ondertussen op volle toeren en het land werd overspoeld door nazi-bijeenkomsten, nazi-parades en nazi-betogingen. Uiteindelijk werd von Hindenburg herkozen met 53% van de stemmen en Hitler had zijn steun weten te vergroten tot 37%. Ruim 13 miljoen mensen hadden op hem gestemd. De weg die voor hem lag was nog allesbehalve duidelijk, maar weldra zou een nieuwe deur geopend worden.

Hitler kon nu niet meer door de anderen worden genegeerd, tenslotte had hij een massabeweging opgebouwd van een enorme omvang. Op 19 november 1932 werd Hitler door von Hindenburg ontvangen in het kader van zijn ontmoetingen met de leiders van alle politieke partijen. Hitler overhandigde hem bij die gelegenheid een verzoekschrift, ondertekend door twintig invloedrijke zakenlieden, die von Hindenburg verzochten Hitler aan te stellen als Rijkskanselier. Von Hindenburg kon en mocht hier uiteraard niet op ingaan en verzocht Hitler en zijn beweging deel te nemen aan de regering en hoopte dat Hitler besprekingen zou voeren met andere partijen, met het oog op de vorming van een regering die de steun had van een meerderheid in de Rijksdag. Hitler doorzag echter von Hindenburgs ‘schaakspel om de macht’ en weigerde weer op zijn manier om hier op in te gaan. Aan het eind van 1932 was het beeld dat men van Hitler had, nog steeds een afspiegeling van de voornaamste culturele scheidslijnen en de diverse milieus van de Duitse maatschappij.

Definitielijst

nazi

Afkorting voor een nationaal socialist.

Rijksdag

Duitse regeringsgebouw in Berlijn.

Rijkskanselier

Benaming voor het Duitse staatshoofd, vanaf 1933 tot 1945 was Hitler Rijkskanselier van Duitsland