Hitler, Adolf

LET OP: dit artikel wordt momenteel herschreven.

Toen de Oostenrijk-Hongaarse troonopvolger Franz Ferdinand in Sarajevo in 1914 werd vermoord door Servische extremisten, werd Europa al snel de Eerste Wereldoorlog in gesleurd. Op 2 augustus 1914 mengde Hitler zich onder de mensenmassa’s voor de Feldherrnhalle die op de Odeonplatz in München vierden dat het Duitse keizerrijk bij de oorlog betrokken was. Op 5 augustus 1914 meldde Hitler zich aan als vrijwilliger voor het Eerste Beierse Infanterieregiment. Echter, net zoals velen in deze begindagen, werd ook Hitler naar huis gestuurd. Op 16 augustus 1914 echter kreeg hij het bevel om zich te melden bij het rekruten-depot IV te München, om zich te laten uitrusten voor het Tweede Reservebataljon van het Tweede Infanterieregiment. Begin september werd hij uiteindelijk ingedeeld bij het Beierse Reserve Infanterieregiment 16, dat bekend stond onder de naam van de commandant, List. Na de basisopleiding gevolgd te hebben, werd het regiment naar het front in België gestuurd en op 21 oktober vertrok de militaire trein, met Hitler aan boord, in alle vroegte uit München naar de slagvelden in Vlaanderen. Op 29 oktober onderging het bataljon de vuurdoop op de weg naar Menen, tussen Kortrijk en Ieper. Na vier dagen van hevige strijd waren er van het 3.600 sterke List-regiment nog maar slechts 611 over. Doordat regimenten uit Württemberg en Saksen de Beierse soldaten in de duisternis voor Britten hielden, viel een deel van de slachtoffers door eigen vuur, waaronder kolonel List. Bij het zien van de duizenden doden en gewonden had het idealisme van Hitler, zo zou hij later vertellen, plaats gemaakt voor het besef dat het leven een permanente gruwelijke strijd is.

Op 3 november 1914 werd Hitler met terugwerkende kracht (vanaf 1 november) bevorderd tot korporaal. Hoewel hier geen diverse verklaringen voor zijn en hij toch diverse malen is voorgedragen voor promotie, zou dit tevens de eerste en laatste promotie tijdens de oorlog zijn. Op 9 november 1914 werd Hitler aan de regimentsstaf als koerier (Ordonnanz) toegevoegd, die de taak had om de bevelen van het stafkwartier naar de bataljons- en compagniecommandanten aan het front over te brengen. Opmerkelijk genoeg vermeldde Hitler in ‘Mein Kampf’ niet dat hij als koerier diende, blijkbaar wilde hij de indruk wekken de oorlog in de loopgraven te hebben doorgebracht. Dit betekende evenwel niet dat de taak van de koerier geen grote risico’s met zich meebracht. Onder rustige omstandigheden hingen de koeriers wat rond in het hoofdkwartier, zoals Hitler ook vaak deed in het regimentshoofdkwartier te Fournes, vlakbij Fromelles in het gebied rond Ieper. Maar als er tijdens gevechten door de vuurlinie heen berichten naar het front moesten worden overgebracht, liepen de koeriers grote gevaren en onder deze groep vielen verhoudingsgewijs dan ook veel slachtoffers.

Op 2 december 1914 ontving Hitler het IJzeren Kruis Tweede Klasse, voor het feit dat hij enkele dagen van tevoren een collega had gered toen ze door de vijand werden bestookt. Het was, zo zei hij later, ‘de gelukkigste dag van mijn leven’. Hitler had geen gebrek aan fysieke moed en zijn kameraden en superieuren mochten hem wel en hadden veel respect voor hem. Toch vonden ook sommigen hem soms raadselachtig of zelfs irritant. Zo waren ze verbaasd dat hij nooit post of pakjes ontving, nooit over vrienden of familie praatte, niet rookte en geen alcohol dronk, geen enkele belangstelling toonde voor bordeelbezoek en urenlang in een hoekje van de ondergrondse schuilkelder kon zitten nadenken of lezen. Foto’s uit de oorlog laten een mager, somber gezicht zien, dat bijna verdween achter een borstelige donkere snor. Doorgaans staat hij op deze foto’s aan de rand van een groep, uitdrukkingsloos terwijl de anderen lachen. De enige op wie Hitler echt gesteld leek, was zijn hond Foxl, een witte terriër die ooit eens vanuit de vijandelijk linies was komen aanlopen.

Van maart 1915 tot september 1916 was het List-regiment bij Fromelles gelegerd, waar het verantwoordelijk was voor de verdediging van een stuk front van twee kilometer lengte. Op 27 september 1916 vertrok het regiment vanuit Vlaanderen naar het zuiden, waar het op 2 oktober werd ingezet bij de Slag aan de Somme. Enkele dagen later sloeg in de schuilplaats van de koeriers een granaat in, waardoor Hitler gewond raakte aan zijn linkerdij en hij overgebracht werd naar het Rode Kruis ziekenhuis in Beelitz, ten zuidwesten van Berlijn. Hij zou hier twee maanden blijven, van 9 oktober tot 1 december 1916. Twee jaar lang was Hitler niet in Duitsland geweest en de stemming die daar heerste, schokte hem zeer. Ook in Berlijn, waar hij naar toe ging om te herstellen van zijn verwondingen, bleek het moraal laag en het onbehagen wijd verbreed. Woede, onvrede en gevloek, waar je ook ging. Een sfeer van ontevreden mensen die de moed hadden verloren en ellendige levensomstandigheden. Het was hem trouwens wel in deze herstelperiode opgevallen dat heel veel joden een kantoorbaantje hadden en tijdens de laatste jaren van de oorlog had hij zich hierover diverse keren anti-semitisch uitgelaten tegenover zijn kameraden en meerderen. Hitler wilde echter zo snel mogelijk terug naar het front en op 5 maart 1917 voegde hij zich weer bij het List-regiment dat inmiddels enkele kilometers ten noorden van Vimy was gelegerd. In de zomer van dat jaar bevond het regiment zich opnieuw in de omgeving van Ieper, ditmaal om het grote Vlaanderen-offensief van de Britten af te slaan. Vervolgens werd het regiment overgeplaatst naar de Elzas om in oktober 1917 terug te keren naar de Champagne. In de komende maanden zou het regiment zware verliezen te verduren krijgen. Op 4 augustus 1918 werd aan Hitler het IJzeren Kruis Eerste Klasse uitgereikt, wat overigens voor een korporaal een bijzondere prestatie was. Later zou in de Duitse geschiedenisboeken staan dat hij deze kreeg omdat hij in zijn eentje vijftien Franse soldaten gevangen had genomen, maar in werkelijkheid kreeg hij deze onderscheiding omdat hij, onder zwaar vuur liggend, een belangrijk bericht van de commandostaf naar het front had gebracht. Halverwege augustus 1918 werd het regiment verplaatst naar Cambrai, waar de Britten een offensief geplaatst hadden en een maand later keerde het regiment weer terug in de omgeving van Wytschaete en Messines. In de nacht van 13 op 14 oktober 1918 werd Hitler in de omgeving van Ieper het slachtoffer van een aanval met mosterdgas. Na de eerste behandeling in een veldlazaret in Vlaanderen werd hij op 21 oktober overgebracht naar een militair hospitaal in Pasewalk, in de buurt van Stettin. Voor hem was de oorlog voorbij, maar toen Hitler in Pasewalk van zijn tijdelijke blindheid was genezen en het schokkende nieuws over de nederlaag hoorde, was dit volgens hem ‘de grootste schanddaad van de eeuw’.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog

Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant, op den duur versterkt door Italië en de Verenigde Staten (de zogeheten Triple Entente), en Duitsland, Italië, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (Triple Alliance). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.

IJzeren Kruis

Duitse militaire onderscheiding, vertaling vanuit het Duits. Zie: Eisernes Kreuz.

Mein Kampf

Boek geschreven door Hitler, waarin hij de grondslagen van het nationaal socialisme uiteenzet.

offensief

Aanval in kleinere of grote schaal.

regiment

Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.