Operatie JB - Het laatste grote geheim van WO II

Martin Bormann, de sinistere secretaris van Hitler die tijdens de processen van Neurenberg in 1946 wegens oorlogsmisdaden ter dood werd veroordeeld en 1973 door de Duitse autoriteiten officiëel dood werd verklaard, werd in werkelijkheid op 1 mei 1945 door een ultra-geheim Brits commando gekidnapt en naar Engeland overgebracht. De inzet van deze geheime operatie: Bormanns toegang tot de enorme banktegoeden van de nazi-partij.

De auteur, die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog actief was als geheim agent, realiseert zich met het schrijven van dit boek, dat bestaat uit 286 pagina's, dat er velen zullen zijn die dit verhaal niet kunnen geloven. Toch beweert hij dat hij zijn best heeft gedaan om de waarheid te vertellen omtrent een operatie die aan het eind van de oorlog heeft plaatsgevonden en waarvan, zoals gebruikelijk in dit soort zaken, slechts weinig documenten bewaard zijn gebleven. Hij heeft destijds zelfs aan Winston Churchill, lord Mountbatten en alle andere betrokkenen moeten beloven om met publicatie te wachten tot na hun overlijden. Toch heeft de auteur niet zo lang kunnen wachten. Er zijn nog steeds enkele overlevenden en omdat er nog steeds mensen en organisaties zijn, zoals de Russische veiligheidsdienst en Odessa (het verbond van oud-SS'ers), die vinden dat dit geld hun toebehoort heeft hij in dit boek schuilnamen gebruikt.

Reeds in de jaren 70 had de auteur al de intentie om deze gebeurtenis te publiceren, maar kreeg van zijn superieuren te horen dat het boek verboden zou worden en dat hij in de gevangenis zou belanden wanneer hij zich niet aan hun richtlijnen zou houden. Daarom heeft de auteur tot de jaren 90 gewacht met publicatie en sindsdien zijn er veel details naar boven gekomen die dit verhaal onderbouwen. De ethische aspecten van het ontvoeren van een hooggeplaatste nazi en hem onttrekken aan het Internationale Militaire Tribunaal te Neurenberg gingen de betrokkenen destijds niets aan. Het was hun taak Bormann uit de puinhopen van Berlijn te halen, en dankzij hun opleiding en een dosis geluk zijn ze daarin destijds geslaagd. De auteur heeft dit boek geschreven als eerbewijs aan zijn voormalige wapenbroeders, onder wie een groot aantal Duitsers, die samen met hem de gevaarlijke toch naar Berlijn waagden. Tijdens deze operatie sneuvelden 14 van hen en allen riskeerden hun leven meer dan eens.

Omdat Operatie JB (James Bond) zo geheim was, zijn er weinig documenten bewaard gebleven die de authenticiteit ervan kunnen aantonen. De auteur beschikt echter wel over brieven van opperadmiraal Earl Mountbatten of Burma en Ian Fleming, waaruit overduidelijk blijkt dat de operatie daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Een brief van generaal Lord Ismay bevestigt de eerder geciteerde brief van Winston Churchill en daarin moedigt hij de auteur zelfs aan om het verhaal te publiceren nu de tijd daar rijp voor is. Na daarvoor toestemming te hebben gekregen, heeft de auteur inzage gehad in bepaalde documenten die worden bewaard door de Afdeling Beveiliging van de Sectie M. Ook had hij het voorrecht belangrijke delen van het schriftelijk verslag van het verhoor van Martin Bormann in te zien. Dit verslag, dat tussen mei 1945 en begin 1946 in Engeland werd opgemaakt, bestaat uit 800 pagina’s, waarin Bormann zijn versie van de geschiedenis van de NSDAP uit de doeken doet. Elke pagina is voorzien van Bormanns handtekening en die van zijn ondervragers. Het verslag is ongetwijfeld een van de belangrijkste historische documenten van de 20e eeuw.

De uitgever benadrukt heel duidelijk dat ze niet in de gelegenheid is geweest om dit verhaal door middel van eigen onderzoek te verifiëren. Het documentaire bewijs staat in sommige gevallen haaks op de beschrijvingen van de auteur, maar met de betrekkingen tot de werkzaamheden van geheime diensten is het moeilijk iets onomstotelijks aan te tonen. Over de dood of verdwijning van Bormann zijn in de loop der jaren vele theorieën ontwikkeld, en het is ook geenzins mijn intentie om hier enige duidelijkheid over te verschaffen. Feit blijft, ondanks dat Bormann in 1973 officiëel dood is verklaard, dat er altijd een mythe heeft en zal bestaan rond Martin Bormann. Wat de waarheid ook moge zijn, het boek geeft een nieuwe invalshoek rond het mysterie van Martin Bormann en je krijgt de drang om dit in één keer uit te willen lezen. Zeer zeker een aanrader.